NieuwsNationale Balletacademie

Artistiek leider Balletacademie ontslagen na klachten van ouders, docenten en leerlingen

De Nationale Ballet­academie (NBA), onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten (AHK), heeft deze maand haar artistiek leider ontslagen, na een schorsing van vijf maanden. Maar over het precieze waarom van het ontslag blijft veel ­onduidelijk.

Dansers van Het Nationale BalletBeeld ANP

De Fransman Jean-Yves Esquerre (60, aangesteld in 2014) werd medio april op non-actief gesteld naar aanleiding van klachten van docenten, ouders en leerlingen van de Ballet­academie. Het College van Bestuur heeft in het voorjaar onderzoek laten doen naar vermeend ‘slecht bestuur, het niet naleven van afspraken met de NBA en de Academie voor Theater en Dans en het verlies van vertrouwen door collega’s’. Dat blijkt uit een interne mail van Jan Zoet, directeur van de Academie voor Theater en Dans (ATD) aan zijn collega’s in de leiding. Deze mail is door een anonieme tipgever via website Publeaks naar de Volkskrant gestuurd.

Onherstelbare vertrouwensbreuk

De AHK heeft begin september aan ouders, docenten en leerlingen laten weten dat Esquerre niet zal terug­keren als artistiek leider. Deze betrokkenen zijn niet van de resultaten van het onafhankelijke onderzoek op de hoogte gesteld. Het College van Bestuur van de AHK meldt desgevraagd dat er met iedere betrokkene de afspraak is ­gemaakt het onderzoeksrapport niet openbaar te maken. Het college laat weten ‘de arbeidsrelatie te beëindigen vanwege een onherstelbare vertrouwensbreuk tussen de artistiek ­leider en de Nationale Ballet Academie en een verschil van inzicht over het leiden van de Academie voor Theater en Dans c.q. de Nationale ­Balletacademie’. De klachten formuleert het college als ‘signalen van zorg en onvrede’.

Er is geen sprake van ‘een #MeToo-kwestie’, zo benadrukt directeur Jan Zoet. Dat laatste wordt bevestigd door twee docenten die de krant te woord hebben gestaan, maar anoniem willen blijven (namen zijn bekend bij de redactie). Over wat wel aan de hand is, lopen de meningen uiteen.

Een docent zegt dat Esquerre ‘een pitbull kan zijn met uitgesproken meningen, die zich net zo lang vastbijt om al zijn ambities voor de school te realiseren, soms op onorthodoxe wijze’. Hij zegt zelf geen negatieve ­ervaringen te hebben opgedaan.

Een andere docent spreekt van ‘een wispelturige en onbetrouwbare man, die sommige leerlingen en docenten vernedert, bedreigt en intimideert’. Esquerre zou studenten wegens lichte schommelingen in hun gewicht hebben gedreigd weg te sturen (een leerlinge zou hij hebben gestimuleerd te hongeren), hij zou internationale gast­studenten hebben willen verwijderen zonder overleg met de staf en hen voor schut zetten als ze technieken niet snel genoeg onder de knie kregen. 

Bij de leerlingen gaat het om 15- tot 19-jarigen, die op jonge leeftijd naar Amsterdam zijn gekomen en doorgaans in gastgezinnen of op zichzelf wonen. Ze komen uit Nederland of andere landen, zoals Japan, Australië en Amerika. Aan de NBA begin je op je 10de, oftewel op de leeftijd van groep 7 van de basisschool. De Academie is officieel verbonden aan Het Nationale Ballet – de allerbesten stromen via de Junior Company door naar dit klassieke topgezelschap, het enige in zijn soort in Nederland.

Machtsmisbruik en intimidatie

Onder de klachten wordt ook machtsmisbruik en intimidatie genoemd jegens docenten, bijvoorbeeld door te dreigen met ontslag. De anonieme tipgever die de mail doorstuurde, spreekt van een typische ‘ballet-bully’, een internationale bijnaam voor (verbaal) intimiderende balletmeesters, coaches of docenten die in de hiërarchisch georganiseerde balletwereld hun machts­positie aangrijpen om dansers hardhandig en autoritair te corrigeren. Door de gesloten cultuur in de danswereld worden problemen vaak verzwegen of toegedekt, uit angst voor negatieve gevolgen.

De docent die wel reageert, zegt te handelen uit bezorgdheid over (toekomstige) dansleerlingen, ‘die door Esquerre beschadigd worden’ en benadrukt dat de rest van het NBA-team dit soort ‘ongewenste les­methodes niet hanteert’. Zoet zegt desgevraagd dat ‘het verschil van ­inzicht de gehele lesaanpak betreft.’ Hij zegt dat de Academie voor Theater en Dans ‘een streng hiërarchisch georganiseerde cultuur niet meer passend vindt in een wereld van groeiende emancipatie van leerlingen en studenten’.

De docent memoreert overigens dat het vermeende machtsmisbruik van Esquerre indirect wel in verband staat met #MeToo: ‘Door op een balletschool een angstcultuur te propageren, kweek je onmondige dansers die niet leren hoe ze later, bij een gezelschap, hun fysieke grenzen kunnen aangeven.’

Het ‘niet naleven van afspraken met de NBA’ verwijst naar de manier waarop Esquerre leerlingen doorsluisde naar zijn eigen private ballet­opleiding in de Chassékerk in Amsterdam, MovArt Productions. Deze particuliere opleiding is niet geaccrediteerd binnen het kader van het Hoger Kunstvakonderwijs en wordt daarom niet door toezichthouders gecontroleerd. MovArt biedt een Dutch National Trainee Program en een Dutch ­National Summer School aan, voorheen verzorgd door de NBA. De link tussen deze trainingsprogramma’s en de NBA en het Nationale Ballet blijft vooralsnog onduidelijk. 

Het CvB laat bij monde van Zoet weten dat ‘de NBA en MovArt geen relatie hebben. Elke suggestie in die richting is van de websites verwijderd. Er zijn geen overeenkomsten over samenwerking’. Op de site van MovArt staat nog wel dat Esquerre artistiek leider is van de Balletacademie, dat hij een ‘productieve professionele ­relatie heeft met Ted Brandsen, artistiek directeur van Het Nationale Ballet’ en dat de opleiding dansers levert aan onder meer Het Nationale Ballet.

Jean-Yves Esquerre zit op dit moment met een MovArt-leerling in Lausanne voor een auditie. Aan de ­telefoon zegt hij in een reactie dat nu pas ‘voor het eerst naar zijn kant van het verhaal wordt gevraagd en dat hij in het onderzoek niet is gehoord’. 

Dat is feitelijk onjuist, aldus Zoet, die meldt dat Esquerre wel degelijk is gehoord. Via zijn zakelijk directeur Vincent van Kekerix laat Esquerre weten dat ‘het onderzoek de vertrouwensbreuk met een aanzienlijk deel van de docenten en de staf van de NBA bevestigt’ en dat dit is terug te voeren ‘op een verschillende visie op de rol en positie van internationale studenten binnen het HBO- en Trainee Program’. 

De AHK heeft inmiddels Ernst ­Meisner (artistiek leider van de ­Junior Company van Het Nationale Ballet) als interimleider aan de ­Balletacademie aangesteld, samen met manager René Vlemmix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden