Nieuws

Aric Chen wordt de nieuwe directeur van Het Nieuwe Instituut

‘We moeten architecten en designers meer uitdagen’, zegt Chen, die ruime museale ervaring heeft.

Aric Chen Beeld Yoha Jin
Aric ChenBeeld Yoha Jin

De Amerikaanse curator en onderzoeker Aric Chen wordt de nieuwe algemeen en artistiek directeur van Het Nieuwe Instituut (HNI) in Rotterdam. Hij treedt per 1 mei in dienst. De 46-jarige Chen volgt daarmee Guus Beumer op, die met pensioen gaat. HNI is de belangrijkste nationale instelling voor design, architectuur en digitale cultuur. Het beheert een omvangrijk architectuurarchief, maakt publiekstentoonstellingen en heeft een onderzoeksafdeling.

‘Experiment en conceptueel denken zijn traditioneel de kwaliteiten van het Nederlandse design’, zegt Aric Chen, die nu nog hoofdcurator is van Design Miami, een zuster van de prestigieuze kunstbeurs Art Basel. De focus van deze beurs ligt op exclusief en kunstzinnig design. Daarnaast is hij professor Design & Innovation aan de Tongji Universiteit in Shanghai.

De laatste jaren wordt volgens Chen steeds kritischer naar het eigen vakgebied gekeken in Nederland. ‘Er zijn bijvoorbeeld architecten die zich afvragen wat de functie van een bibliotheek nou eigenlijk is in dit digitale tijdperk. Of ontwerpers die naar een alternatief voor de industriële maakindustrie zoeken. Dit voortdurende kritische zelfonderzoek zit ook in het dna van HNI.’

HNI werd in 2013 opgericht vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap met als doel één landelijke ondersteunende instelling voor de creatieve industrie te vormen. De laatste jaren is er kritiek op de instelling van ontwerpers en architecten die zich niet herkennen in de activiteiten, omdat ze die beschouwen als te ver losgezongen van de beroepspraktijk. ‘Of die kritiek terecht is, weet ik niet’, zegt Chen, die gezien kan worden als een relatieve buitenstaander. Hij werkte nog niet eerder in Nederland. ‘De vraagstukken die HNI onderzoekt worden van grote invloed op design en architectuur, of zijn dat zelfs al. Dat moeten wij alleen beter duidelijk maken. Dat zal ik in eerste instantie doen door te observeren en te luisteren naar de beroepsgroepen. Het opbouwen van vertrouwen gaat nu eenmaal niet van de ene op de andere dag.’

Al heeft hij ook een concreet voornemen: ‘Wij moeten architecten en ontwerpers meer uitdagen. Dan gaan wij doen door niet meer alleen vragen te stellen, maar ook antwoorden te proberen te zoeken voor de grote problemen van onze tijd.’ Een van die urgente problemen is klimaatverandering. ‘De behoeften van de mens zijn lang het uitgangspunt geweest voor ontwerpers, soms met desastreuze gevolgen voor klimaat en planeet. Daarom moet gezocht worden naar een aanpak die more than human is. Hoe kan design en architectuur ook in dienst staan van andere levensvormen?’

Chen beschikt over ruime museale ervaring. Zo was hij van 2012 tot 2019 curator Architectuur & Design van M+, een museum in oprichting voor beeldcultuur in Hongkong. Ook bij HNI wordt het maken tentoonstellingen een van zijn kerntaken. Uitgangspunt daarbij is ‘het verbreden en verdiepen van de publieke waardering’. Oftewel: de bekendheid en het bezoekersaantal moeten omhoog. De laatste jaren lag het accent op experimentele en vakinhoudelijke exposities. Ter illustratie: de huidige exposites zijn Art on Display over tentoonstellingsarchitectuur en Lithium over de gelijknamige grondstof. ‘Ik heb niets tegen een ouderwetse overzichtsexpositie over een historisch onderwerp of een bekende architect’, aldus Chen. ‘Maar het maken van toegankelijke blockbusters moet geen doel op zich zijn. De actuele relevantie blijft ook in ons tentoonstellingsprogramma doorslaggevend.’

In de activiteiten van HNI is ‘aandacht voor meerstemmigheid in denkbeelden, culturele achtergrond, leeftijd, gender, seksuele voorkeur of geloof’ een speerpunt. Een ambitie die Chen ruimhartig onderschrijft: ‘Gelijkwaardigheid begint met nieuwsgierig zijn naar elkaar. Daarom is het mijn doel om zoveel mogelijk verschillende stemmen en meningen niet alleen te laten horen, maar ook een structurele plek te geven in HNI. Diversiteit moet geen beleid zijn, maar een vanzelfsprekendheid.’

Met Aric Chen krijgt HNI een echte wereldburger aan het roer. Hij is geboren in Chicago en heeft Taiwanese roots. Hij studeerde designhistorie in Berkeley en New York en was artistiek directeur van de Beijing Design Week. Vanuit dit internationale perspectief ziet hij ‘post-globalisering’ als trend. ‘De huidige architecten en ontwerpers zijn opgegroeid in een wereld die steeds verder globaliseerde. Inmiddels zien we ook de keerzijde daarvan in migratie, grondstofschaarste en welvaartsongelijkheid. Tegelijkertijd is nationalisme in opkomst. Deze herbezinning op globalisering is door de pandemie in een stroomversnelling gekomen. Wat zijn de gevolgen daarvan voor de ontwerpwereld?’

Nationaal erfgoed

Met de toekenning van structurele rijkssubsidie vanuit de BIS-regeling is Het Nieuwe Instituut sinds kort een nationale erfgoedinstelling. Daarmee is de omvangrijke Rijkscollectie die bestaat uit bouwtekeningen, maquettes en dagboeken van Nederlandse architecten en stedenbouwers een belangrijke pijler onder HNI. Het belang van dit architectuurarchief werd vorige maand onderstreept met de omvangrijke aankoop van een zeldzame maquette van De Stijl-icoon Theo van Doesburg voor 550 duizend euro. ‘De komende jaren zal dit archief bovendien op steeds grotere schaal digitaal worden ontsloten’, zegt Josien Paulides, zakelijk directeur sinds 2019. Maar deze Rijkscollectie uitbreiden met design, mode of digitale disciplines als gaming is vooralsnog niet aan de orde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden