Review

Argentijns cultboek Zama eindelijk vertaald

Het donkere lot van een tropische tobber.

Zama van de Argentijn Antonio di Benedetto speelt zich af tegen het exotische decor van het diepe binnenland van Zuid-Amerika tegen het einde van de 18de eeuw. Dat was toen nog Spaans grondgebied. Maar Spanje was ver weg. Onmogelijk ver weg, zo weet de hoge ambtenaar Diego de Zama. Hij is geboren en getogen in Amerika en kan alleen al daarom overplaatsing naar het moederland wel vergeten. Maar Buenos Ayres (zoals de stad toen nog heette) als volgende standplaats lijkt hem nog wel een reële mogelijkheid.

De lezer weet wel beter dankzij het kafkaëske motto dat Di Benedetto voor zijn roman koos: 'Voor de slachtoffers van het wachten'. En inderdaad: Zama's leven is synoniem geworden met vergeefse hoop. Hij wacht niet alleen op een nieuwe baan en op hereniging met vrouw en kinderen, maar ook op zichzelf: 'Eerder verwachtte ik in de toekomst mezelf te worden, met behulp van wat ik in die toekomst zou kunnen zijn.' (Wat iets anders is dan 'met hulp van degene die ik in die toekomst zou kunnen zijn', zoals in de tamelijk stroeve vertaling staat.)

Zama

Antonio di Benedetto
Fictie

Uit het Spaans vertaald door Aline Glastra van Loon

Lebowksi; 287 pagina's; €22,50.

In tegenstelling tot Márquez' kolonel die nooit post krijgt is Zama niet zozeer een slachtoffer van een onbetrouwbare overheid als wel een solitaire ziel die meer in zijn hoofd woont dan in een wereld die hij deelt met andere mensen. Hij trekt volstrekt zijn eigen plan. Wijzer of gelukkiger wordt hij daar niet van. En dat hij zijn handelingen en de keuzes die daaraan ten grondslag liggen onder de loep legt maakt hem geen verstandiger of wijzer mens. Integendeel: Zama's verloedering is onherroepelijk en eindigt gruwelijk. Maar dramatisch doen over zijn donkere lot, dat is niet zijn stijl.

Zama is doordesemd van Frans existentialisme, en dat is geen wonder als je bedenkt dat de roman van 1956 is, toen ook Argentinië in de schaduw van Sartre en Camus schreef. Wat wel verbaast is dat Di Benedetto dit uitgesproken 20ste-eeuwse gedachtegoed in het hoofd van een 18de-eeuws personage plantte. In de eerste twee delen van de roman werkt dat wonderwel, dan zit je opgesloten in het hoofd van deze tropische tobber. Maar in het laatste deel, waarin Zama op avontuur gaat in het indianengebied buiten de stad, is de beschouwer in hem ineens een stuk zuiniger met zijn woorden. Misschien rook zijn schepper de stal? Di Benedetto schijnt dit cultboek tijdens een vakantie van nog geen drie weken te hebben geschreven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden