Ardalén

De magische wereld van de Spanjaard Miguelanxo Prado is oogstrelend. Alleen voegt hij overvloedig veel toelichtingen, motto's en extra's toe

Joost Pollmann

'Ardalén (van het Galicische ar de/do alén, letterlijk: wind uit verre streken): Abregowind die vanaf zee, meestal vanuit het zuidwesten, aan de Europese Atlantische kuststroken landinwaarts blaast.'

Met dit encyclopedische lemma begint de jongste schepping van de Spaanse, internationaal bekroonde tekenaar

Miguelanxo Prado (1958). Het zou fijn zijn geweest als hij het daarbij had gelaten. Maar er staat nog een tweede lemma over wind boven en op de bladzijden daarvoor vinden we naast een opdracht aan zijn vrouw Uxia liefst dertien (!) motto's over het belang van herinneren en de gevaren van vergeten. Verspreid door het kloeke gebonden boek treft de lezer bovendien twaalf 'bewijsstukken' aan (aktes, tickets, natuurhistorische beschrijvingen) en Prado sluit af met een dankwoord, een nawoord, een gedicht en een verantwoording.

Aldus beladen begint de lezer aan een reis door een magisch-realistisch land, maar zijn luchtballon wil door alle ballast maar niet naar grote hoogten stijgen. Het verhaal is vrij simpel. Een vrouw van begin 40, Sabela Rego Lamas, komt aan in een dorpje in Galicië om meer te weten te komen over haar opa. In de plaatselijke kroeg verwijzen argwanende mannen haar naar Fidel, een zonderling die net als haar opa op Cuba heeft gewoond. Deze Fidel heeft drie schipbreuken overleefd en lijdt aan waanvoorstellingen die maken dat hij in zijn huiskamer gesprekken kan voeren met mensen die allang zijn overleden. Ook drijven er vissen door zijn huis, alsof hij in een aquarium woont. Sterker nog, er zwemmen complete walvissen uit het bos naast zijn woning en gaandeweg ontwikkelt ook Sabela Rego Lamas een oog voor deze verschijningen. Werkelijkheid wordt droom.

Magisch realisme kan rijke literatuur opleveren, zoals Hubert Lampo aantoonde in zijn omvangrijke studie

De zwanen van Stonehenge (1972). Daarin schrijft hij dat mensen behoefte kunnen hebben aan 'een literatuur die magisch verder reikt dan hun realistische neus lang is'. Om de lezer te kunnen betoveren, moet een auteur heer en meester zijn over zijn magische kunsten, en daarvan blijkt in Ardalén helaas geen sprake te zijn.

Prado brak in 1994 internationaal door met Krijtlijn, een oogstrelend beeldverhaal in oliepastels, dat ook al romantische clichés bevatte als 'man arriveert op afgelegen eiland en komt in de ban van mysterieuze vrouw'. In Krijtlijn ontbraken echter de overdadige extra's die de lezer van Ardalén het gevoel moeten geven dat de fantasieën van de auteur wel degelijk een feitelijke basis hebben.

'Alle documenten die in het boek opduiken zijn fictieve creaties die enkel en alleen met de werkelijkheid verbonden zijn door mijn poging ze zo geloofwaardig mogelijk te presenteren', schrijft Prado. Maar wie een spel wil spelen met schijn en wezen, moet kunnen doseren en fijntjes te werk gaan. Anders stort de ballon ter aarde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden