Recensie

Architectonische parel aan het Spaarne

Marjolein van Eig heeft de opdracht om aan het Spaarne in Haarlem een nieuw brugwachtershuisje te maken tot de laatste millimeter benut om te laten zien wat ze in haar mars heeft. Haarlem gaf een aanstormend architectuurtalent een kans en dat resulteerde in een bijzonder gebouwtje.

null Beeld Io Cooman
Beeld Io Cooman

Het Melkhuisje is een samentrekking van brugwachtershuisje en Melkbrug - een van de verbindingen over het Spaarne in Haarlem. Een nieuwe naam die op de een of andere manier bekend klinkt, voor een nieuw bouwwerk dat verrassend vertrouwd oogt. Als een wachter staat het huisje te waken over de brug: een markante figuur met bakstenen gevels, die overlopen in een dak met een flink overstek: alsof het gebouw een pet heeft opgezet.

Aan de andere kant, waar het metselwerk op de begane grond naar buiten stulpt, heeft het eerder iets van een Engelse dame in een jurk met een queue.

Architect Marjolein van Eig heeft een karakter geschapen - heel wat anders dan de functionele doos die hier voorheen stond. Dat brugwachtershuisje voldeed niet meer: de transformatorruimte in de kelder was onveilig, zo bleek na een brand. De gemeente heeft de gelegenheid aangegrepen om aanstormend architectuurtalent een kans te geven. In 2014 werd een prijsvraag uitgeschreven onder jonge (<40) architecten. Uit 65 inzendingen werd Van Eig als winnaar gekozen.

null Beeld Io Cooman
Beeld Io Cooman

Eisen

De strikte eisen maakten het niet makkelijk. Het huisje mocht niet groter worden dan het oude (19 vierkante meter), terwijl de transformatorruimte in de nieuwe situatie het grootste deel van de begane grond inneemt. Omdat deze ruimte 3 meter hoog moet zijn en de goot niet boven de 5 meter mocht uitkomen, was het de vraag hoe je op de verdieping nog voldoende hoogte en uitzicht voor de brugwachters creëert.

De architecte heeft een slimme oplossing gevonden. De brugwachterspost is boven de - lagere - entree geplaatst en heeft een groot panoramavenster. De gevraagde extra werkplek, een paar treden hoger gelegen, kijkt daaroverheen naar buiten. Het keukentje en de wc liggen erachter, geflankeerd door ramen die dubbelen als balkons. De hoge kap geeft niet alleen lucht aan de compacte ruimte, maar draagt door de bekleding van geperforeerde panelen ook bij aan de aangename akoestiek.

Vorig jaar won Van Eig de Jonge Abe Bonnemaprijs voor de koepel op landgoed de Overplaats in Heemstede, een folly die ze - destijds werkzaam bij Inbo architecten - baksteen voor baksteen uittekende met de computer. Ook dit gebouw kenmerkt zich door het oog voor detail: het reliëf in het rode metselwerk, het contrasterende groen - overgenomen uit de Melkbrug - dat voor de kozijnen is gebruikt, en de messcherpe overgang tussen de bakstenen gevel en het leien dak. Het interieur is op maat ontworpen, de laden van de bureaus zijn net weer in een andere tint geschilderd dan het frame - zelfs over de zwarte ladeknoppen is nagedacht. Van Eig heeft de opdracht tot de laatste millimeter benut om te laten zien wat ze in haar mars heeft.

De tekst loopt door onder de foto

null Beeld Io Cooman
Beeld Io Cooman

Visitekaartje

Juist omdat over alles is nagedacht, vallen kleine foutjes - een kolomvoet die in de trap steekt - meteen op. Jammer, maar het is toch de ruimtelijkheid die bijblijft en die de brugwachters ongetwijfeld zal bevallen.

Met deze eigenzinnige interpretatie van het archetypische huis geeft Van Eig, die dit project aangreep om een eigen bureau op te richten, een sterk visitekaartje af. Haarlem is sinds vandaag een architectonische parel rijker.

Het merendeel van de brugwachtershuisjes staat momenteel leeg: de meeste bruggen gaan automatisch open. Stichting Brugwachtershuisjes maakt zich sterk voor hergebruik en verzamelt ideeën voor nieuwe functies van huisjes die niet meer door de brugwachter worden gebruikt. In Leeuwarden, Rotterdam en Helmond zijn huisjes omgebouwd tot expositieruimte, in het huisje bij de Vaartserijnbrug in Utrecht zit nu Goede Vrijdag: 'warenhuis, koffiebar en (pop)podium ineen. Twee huisjes op de Vriesebrug in Dordrecht werden getransformeerd tot kiosken.

't Melkhuisje, Spaarne 70, Haarlem. Architect: BureauVanEig.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden