Architect strijdt tegen kwaad in de wereld

Hubert-Jan Henket (1940) is een bescheiden architect. Hij wil geen overdonderende nieuwe gebouwen neerzetten, zegt hij in de documentaire De man van staal, glas en hout....

Maar volgende week moet Henket op de voorgrond treden. Op 28 oktober ontvangt hij de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Toegepaste Kunst en Bouwkunst. Die krijgt hij voor zijn gehele oeuvre, dat onder meer bestaat uit het Maastheater in Rotterdam, de aanbouw bij het Teylers Museum in Haarlem, de verbouwing van het Singer Museum in Laren en de uitbreiding van het museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Het is reden voor de NPS om vanavond in Het uur van de wolf een portret van hem te tonen.

Samensteller Niels Cornelissen heeft ervoor gekozen de architect alle ruimte te geven. Over Henket komt alleen Henket zelf aan het woord. De documentaire is daarmee een monoloog geworden van een architect die vaak in abstracte bewoordingen pleit voor 'de menselijke maat' en voor de combinatie van het oude en het nieuwe.

Oude gebouwen zijn belangrijk, zegt Henket. Ze laten zien wat de idealen waren van vroegere bouwers. En omdat gebouwen volgens hem 'een spiegel van de maatschappij' vormen, zijn ze ook essentieel voor hedendaagse gebruikers om hun eigen cultuur te leren kennen.

Dat wil niet zeggen dat Henket vroegere stijlen nabootst. Want als bouwer heeft hij de opdracht om het hedendaagse 'ideaal van de toekomst' vorm te geven. Dat ideaal is voor hem een gebouw dat zowel mooi is als vriendelijk voor de gebruiker.

Het levert Henket naar eigen zeggen veel strijd op met opdrachtgevers, bureaucraten en inspraakorganen. Op locatie in Middelburg, waar hij een rechtbank heeft gebouwd, haalt hij een stapel formulieren tevoorschijn. Daarop staan 'allerlei tabellen en toestanden' die hem vertellen waar hij rekening mee moet houden. Een hekje hier, een parkeerplaats daar, 'en ga zo maar door'. Henket wordt er gek van.

Gaandeweg de documentaire rijst het beeld op van een eenzame architect die strijdt tegen alle kwaden van de moderne wereld. Globalisering, consumentisme, individualisme, bureaucratie: ze bedreigen allemaal het werk van de bouwmeester, die streeft naar 'het menselijke' en 'het poëtische'.

De documentaire ontbeert daarbij de tegenstem van iemand die Henkets woorden kan relativeren, door hem bijvoorbeeld te vergelijken met zijn collega's. De man van glas, staal en hout is een portret van iemand met lovenswaardige ideeën. Die hadden niet zo lyrisch hoeven te worden verpakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden