ArchitectuurBrighton College

Architect Ellen van Loon realiseert in Brighton ideeën waar men op het Binnenhof voor terugdeinsde

Het gebouw dat Ellen van Loon ontwierp voor Brighton College.Beeld Kilian O’Sullivan

‘Ruimteschip’ van Van Loon landt ‘wonderwel’ in de historische omgeving van Brighton College.

Aan de Eastern Road in de Britse badplaats Brighton staat het bakstenen entreegebouw van Brighton College met zijn klokkentoren en ‘magische’ poort. Stap door het smeedijzeren hek en je waant je op Zweinstein, de toverschool uit de Harry Potter-boeken. Meisjes in geruite plooirokken en jongens in pak met das lopen tussen historische gebouwen met gotische bogen en vuursteen metselwerk. Maar net als je denkt dat ze hun bezems gaan pakken voor een potje zwerkbal, neemt Brighton College een futuristische wending.

‘Een ruimteschip’ noemt rector Richard Cairns het langgerekte gebouw dat naast het sportveld is geland. Het heeft een skeletachtige structuur, omkleed met donkergrijze betonplaten en glas. Uit de kop steekt een enorme betonnen trap die naar binnen leidt.

Dit is het gebouw voor Sport & Wetenschap, dat op 9 januari is geopend. Het is ontworpen door architect Ellen van Loon van het Rotterdamse bureau OMA, opgericht door Rem Koolhaas. In Nederland werd Van Loon bij het grote publiek bekend door de soap rond de renovatie van het Binnenhof. Als coördinerend architect maakte zij het overkoepelende ontwerp, dat vanwege veiligheidsredenen staatsgeheim werd verklaard. Kamerleden lekten naar de pers over haar plan voor een ‘tropische tuin’, dat zij ‘megalomaan’ noemden. Artist’s impressions toonden nadien een ingetogen ontwerp, maar de relatie met de Tweede Kamer was inmiddels dusdanig verziekt dat staatssecretaris Knops besloot Van Loon van het project te halen. Architect Pi de Bruijn, die in de jaren negentig de renovatie van de Tweede Kamer ontwierp, heeft haar rol overgenomen.

Brighton College is vergelijkbaar met het Binnenhof: beide complexen zijn beladen met historie en tradities, beide kampen met verouderde gebouwen.

Het originele entreegebouw. Beeld Imageselect

Nieuwe leerlingen
‘Goede gebouwen enthousiasmeren en inspireren’, zegt Cairns. Bij zijn aantreden in 2006 bungelde Brighton College onderaan de ranglijst van scholen, waarop hij besloot tot een grootscheepse vernieuwingsoperatie. Een moderne muziekzaal, stafruimtes; de afgelopen tien jaar verrezen tien gebouwen, waarvan Sport & Wetenschap het grootste is en met een prijskaartje van 64 miljoen euro ook het duurste. Met de vernieuwde campus wist de school getalenteerde docenten te trekken, de leerlingen – en het geld voor nieuwe investeringen – volgden. Zo klom Brighton College van de 147ste naar de eerste plaats in de Sunday Times Schoolgids.

‘Verbaasd’ was Van Loon toen ze in 2014 werd uitgenodigd voor de ontwerpprijsvraag; Britten staan bekend als conservatief, ‘wij zijn avontuurlijke architecten’. Op zoek naar een school voor haar tienerdochters, was haar al opgevallen hoe gesloten de meeste onderwijsgebouwen zijn: lokalen met kleine ramen rond krappe halletjes. Zelf zat ze op een Montessorischool met brede gangen, waar ze kunstprojecten op de muren mocht maken; daar leerde ze het meest.

Het gebouw dat Ellen van Loon ontwierp voor Brighton College.Beeld Laurian Ghinitoiu

In Brighton maakte ze de verkeersruimte tot leidmotief; vanaf de entree voeren brede trappartijen naar het zwembad beneden, omhoog langs de sportzalen en laboratoria, tot aan het dakterras met atletiekbaan en uitzicht op zee. De gangen hebben verdiepingshoge glazen wanden; je kijkt dwars door de lokalen op de sportvelden – en vice versa. ‘Gebouwen kunnen hokjesdenken tussen onderwijsafdelingen of groepen leerlingen  doorbreken of in de hand werken’, zegt Cairns. ‘Van Loon heeft hier hokjes doorbroken.’

Trappartijen voeren naar het zwembad beneden en langs de sportzalen en laboratoria. Beeld Killian O'Sullivan

Grenzen opheffen, tussen functies en ruimten; het is een terugkerend thema in haar ontwerpen. In Porto werkte ze aan Casa da Musica, een concertzaal die met een gigantisch venster naar de stad is ‘opengebroken’. In Kopenhagen bouwde ze, over de ringweg heen, het multifunctionele complex BLOX, waar ze kantoren, woningen en een fitnesscentrum rond het glazen architectuurcentrum schikte. Bij de opening stond de Deense koningin oog in oog met een bodybuilder. In Den Haag was haar plan om het Tweede Kamergebouw te openen naar de Hofplaats, door een glazen gevel te maken onder de plenaire zaal.

Van Loon wil verrassen. In Brighton werkte ze met spiegelwanden en schuine muren, waardoor je ruimten niet in een oogopslag begrijpt.

Giftige kerstkaarten

Haar ontwerpen lokken reacties uit. ‘Ik heb een paar giftige kerstkaarten ontvangen van directe buren’, lacht Cairns. Ze waren in eerste instantie niet gecharmeerd van het moderne gebouw tegenover hun klassiek-Engelse rijwoningen. ‘Dat is niet erg: liever een school waarover wordt gesproken dan een nietszeggend gebouw.’ Zelf had hij ook de nodige discussies met Van Loon. Zij wilde een aluminium vloer in de entreehal, hij vond dat te industrieel; er is parket gelegd. Dat de architect in Nederland megalomaan is genoemd, begrijpt men hier niet. ‘Ze kwam met ideeën die niemand anders had’, reageert Cairns’ collega-bestuurder Paul Westbrook. Zoals de daktuin en de parkeergarage onder het gebouw, waarin de school-minibussen staan.

Door de glazen wanden kijk je dwars door de lokalen op de sportvelden.Beeld Laurian Ghinitoiu

Bij de opening zijn de reacties wisselend. Politicus Sir Nicholas Soames, die het lint doorknipt, zegt dat het gebouw ‘wonderwel in zijn omgeving past’. Leerling Annika, die bezoekers rondleidt, vindt het ‘een alien’. ‘Maar cool.’ De Italiaanse architectuurcriticus Sara Banti spreekt van ‘een revolutie in de scholenwereld’; zo’n open onderwijsgebouw heeft ze niet eerder gezien. Haar Britse collega Tom Ravenscroft van website Dezeen had van OMA iets wilders verwacht. ‘Het is een landmark, maar niet aanstootgevend. Solide, niet baanbrekend.’ Sober en doelmatig, zouden we in Nederland zeggen.

Brighton College kiest opnieuw voor Nederlandse architect

Het volgende project dat Brighton College gaat bouwen is een theater, op de plek van het oude – te slopen – scheikundegebouw. Het is ontworpen door het jonge Nederlandse bureau Krft, dat eerder het theater bij museum Singer Laren realiseerde.

De school had een besloten prijsvraag uitgeschreven onder vijf bureaus; KRFT versloeg de drie Britse deelnemers en het Nederlandse bureau Mecanoo, dat tweede werd. Het nieuwe theater moet in 2021 klaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden