Applaus voor alle dichters, het meest voor Rati Amaghlobeli

Poëzie laat zich niets aan grenzen gelegen liggen. Zo vindt een Georgisch gedicht over de O zijn pendant in een Nederlands, op Poetry International....

ROTTERDAM ‘Eigenlijk houd ik helemaal niet van woorden’, zei de Nederlandse dichteres Kreek Daey Ouwens op de openingsavond van Poetry International, zaterdag. ‘Woorden zitten er altijd net naast, een handeling daarentegen is nooit mis te verstaan.’ Vandaar dat Daey Ouwens een gedicht voorlas over een zwijgende grootvader die zij alleen door zijn handelingen had leren kennen.

Het was een aangenaam tegengeluid op een avond waarop een twintigtal dichters onder de noemer ‘Van adelborst tot zwijmelgeest’ een gedicht voorlas over hun favoriete woord. Hiermee werd in een goed bezette Rotterdamse Schouwburg de 38ste aflevering van Poetry International geopend, deze keer gewijd aan de waanzin en de weemoed én aan dichters uit de Kaukasus.

Van waanzin was op deze eerste avond nog niet veel te merken, of het moet het speciaal voor dit festival geschreven gedicht van de Portugees Nuno Júdice zijn geweest. Hij vertelde over een café in Rotterdam, ergens in ‘die met passer en driehoek ontworpen straten’, waar hij met een vrouwelijke personificatie van Europa koffie ging drinken, haar ‘stem hallucinerend in een weerklank van waanzin’.

Het idee voor dit gedicht was mooi, maar met zijn vele clichés van ‘ijzige winters’ en ‘gezwollen aderen’ leek het wel wat snel geschreven. De jonge, Zuid-Afrikaanse dichter Danie Marais deed het tegenovergestelde. Hij las een niet zo bijzonder gedicht voor dat wel een van de mooiste beelden bevatte. Bij het maken van een familiefoto zat hij met zijn ooms en tantes op de bank als ‘tanden in een te kleine onderkaak’.

De grote verschillen in voordracht leken kenmerkend voor het land van herkomst. Zo verlegen als sommige dichters uit Georgië en Azerbeidzjan het podium op kwamen, zo zelfverzekerd waren de Engelstalige dichters, en zo verrassend waren de Aziaten, met als hoogtepunt de Taiwanese Ye Mimi.

Voor deze kleine, 27-jarige dichteres die in het dagelijks leven donuts verkoopt, moest eerst een kistje achter de katheder worden geplaatst. Toen begon een hammondorgel een zoet melodietje te spelen, wat het ergste deed vermoeden. Maar Yimi gooide het in haar treurige liefdesgedicht over een andere, meer sarcastische boeg: ‘Kittens knielen voor straf in de buik/ beschaamd/ spugen wij een laag zee uit.’

Het grootste applaus was voor de dertigjarige Georgiër Rati Amaghlobeli die zijn lange gedicht over het Georgische alfabet op indrukwekkende wijze voorlas, als enige uit het hoofd. De letter ‘O’ speelde er een grote rol in, wat een onverwachte parallel opleverde met het gedicht dat Anneke Brassinga voorlas, ‘O’ geheten.

En ook met een van de gedichten van wijlen Anne Sexton, eveneens ‘O’ geheten, dat in de pauze door acteurs van de Arnhemse Toneelschool werd voorgedragen. Zij deden dit in de spelonken van een speciaal voor dit festival ontworpen labyrint dat de foyer van de schouwburg vakkundig omtoverde tot een konijnenhol van bordkarton.

Parallellen als deze laten zien dat poëzie een kunstvorm is die zich niets aan grenzen, in tijd of plaats, gelegen laat liggen. Met als mogelijk gevaar een poëtische globalisatie, want vrijwel alle dichters lazen vrije verzen voor. Je vraagt je af of er dan nergens meer een sonnet of een rondeel wordt geschreven.

Een gelukkige hand wat betreft het kiezen van de juiste entr’acte heeft Poetry International nog altijd niet. Werden de dichters vorig jaar weggetetterd door een overdaad aan blazers, deze keer bracht een zang/pianoduo gedateerde, sentimentele popballads. Gelukkig was er nog het onverwachte imitatietalent van presentator Arjan Peters. Trefzeker bracht hij Komrij, Kouwenaar, Wolkers en Vinkenoog ten tonele, een luid applaus viel hem ten deel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden