Review

Appelo werpt de vraag op of de wereld ten onder gaat aan narcisme

Het land krioelt van duur geklede opgefokte rupsjes-nooitgenoeg die door hun trotse ouders worden rondgereden in bakfietsen en die volgehangen met digitale apparatuur worden afgeleverd bij hockey, tennis en kinderfeestjes.

Beeld de Volkskrant

Narcisten in de dop die zichzelf verheerlijken, geen rekening houden met anderen en voor niemand ontzag hebben. Martin Appelo, gezondheidszorgpsycholoog, gedragstherapeut en narcisme-expert, noemt ze in Wij - Zij de Verwenden. Over het paard getilde kinderen die zich ontwikkelen tot vervelende en veeleisende pubers en uiteindelijk tot gefrustreerde werknemers die kampen met depressie en burn-out.

Wij - Zij Gaat de wereld aan narcisme ten onder?

non-fictie
Martin Appelo
Boom uitgevers; 260 pagina's; €20.

Niet minder narcistisch zijn de Buitenstaanders, de kwetsbare mensen die zich achtergesteld voelen en dit overschreeuwen met wraakgevoelens tegenover degenen die hen tekort zouden hebben gedaan. Een kwetsbaar narcisme dat in sommige gevallen zelfs kan leiden tot terrorisme.

Appelo beschouwt de Verwenden en de Buitenstaanders als 'polen van een narcistische dimensie' die door de hele samenleving loopt. Ze vertegenwoordigen tendensen die volgens hem een bedreiging vormen voor de maatschappij. 'De Verwenden en de Buitenstaanders begeven zich steeds meer in het midden. De opgefokte jonge managers en de zelfmoordterroristen. De cabriolet rijdende opscheppers en de vrachtwagen kapende strijders.' De Verwenden lijken steeds vaker aan de macht te komen. Hun populisme doet het goed bij mensen in het midden, die bang zijn voor de Buitenstaanders. Zie politici als Trump die 'de barbaren wel even een lesje zullen leren' en de terroristen van IS die alles wat westers is willen verdelgen.

Appelo beschrijft de kenmerken en mogelijke oorzaken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis en trekt - met forse stappen - de lijn door naar wat hij maatschappelijk narcisme noemt. Wat hij waarneemt stemt niet erg vrolijk: 'De wereld van de Normalen wordt steeds vaker het strijdtoneel van wat meer en meer begint te lijken op een narcistische apocalyps.' Met een korte schets van de 'wij-zij-denkers' Hitler, Stalin en Mao lijkt hij ons te waarschuwen voor de volgende gewetenloze dictator. Appelo werpt de vraag op of de wereld ten onder gaat aan narcisme. Ondanks de sombere toonzetting van het boek laat zijn antwoord ruimte voor hoop. Met dank aan de levenslessen van de onlangs overleden filosoof René Gude.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden