Appel leerde ons de moderne kunst

Karel Appel, de bekendste moderne kunstenaar van Nederland, is woensdagavond op 85-jarige leeftijd overleden. Dit heeft Rudi Fuchs, oud-directeur van het Stedelijk Museum, donderdag bekendgemaakt....

Appel was een belangrijk vertegenwoordiger van het expressionisme in de tweede helft van de 20ste eeuw. Hij maakte zich als eerste van de beweging los, maar zijn naam zal voor altijd verbonden blijven aan de Cobra-groep (afgeleid van Kopenhagen, Brussel en Amsterdam), die in 1948 in Parijs werd opgericht door internationale schilders, onder wie, behalve Appel, de Nederlandse kunstenaars Corneille en Constant, de Deen Asger Jorn en de Belg Dotremont.

‘De Cobra-beweging was ondenkbaar zonder Appel’, zegt John Vrieze, de directeur van het CobraMuseum in Amstelveen. ‘Maar dat niet alleen. Hij is verantwoordelijk voor de doorbraak van de moderne kunst in ons land.’

Appel bleef tot ver na zijn tachtigste actief. Rudi Fuchs stelde in 2004 nog een tentoonstelling van recent werk van hem samen voor het museum Bozar in Brussel.

‘Appel móest werken’, zegt Fuchs, oud-directeur van het Stedelijk Museum en een goede vriend van de schilder. ‘Een aantal jaren geleden zocht ik hem op net nadat hij in het ziekenhuis had gelegen. Hij was erg zwak, maar hij was wel weer meteen aan het tekenen. Neem er maar een mee, zei hij. Maar, zei ik, volgens mij zijn ze nog helemaal niet af. Volgens mij heb je gelijk, zei hij.’

Premier Balkenende noemde Karel Appel donderdagavond ‘een icoon van de naoorlogse Nederlandse schilderkunst’. Hij kenschetste de overleden kunstenaar als ‘veelzijdig en, met de andere leden van de Cobra-groep, een inspirator voor velen.’

Karel Appel (Amsterdam, 25 april 1921) werd al vroeg internationaal bekend. In 1949 nam hij deel aan de eerste internationale tentoonstelling van experimentele kunst in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Zijn buitengewoon expressieve werk en de manier waarop hij erover sprak (bijvoorbeeld in de documentaire die Jan Vrijman in 1961 van hem maakte en waarin de schilder wordt getoond in woest gevecht met de materie) deed het beeld ontstaan van een schilder die maar ‘wat an rotzooide’, en aan de lopende band werk produceerde dat ‘mijn kind’ ook zou kunnen maken. En toch heeft Appel, zeker in Nederland, en eigenlijk juist door die combinatie van schilderijen, filmbeelden en uitspraken die hem zo bekendmaakten, wél bijgedragen aan de brede bekendheid en appreciatie van het beroep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden