Antoon van Welie, portret van Mussolini, 1921

Of ze bij Museum Mesdag ook rekening hebben gehouden met nare reacties? Museumbezoekers die worden geconfronteerd met de beeltenis van een historische dictator willen wel eens protesteren en subsidies van musea ter discussie stellen....

Nee hoor, de directeur van het Haagse Mesdag Museum, Maartje de Haan, maakt zich geen zorgen over de mogelijke weerstand die het portret van Mussolini in haar museum zal oproepen. 'Sterker nog: Op dit moment hangt er ook een Mussoliniportret van Jan Toorop in de Kunsthal en daar neemt ook niemand aanstoot aan.'

Il duce werd geschilderd door Antoon van Welie (1886-1956) aan wie een dubbelexpositie is gewijd in Museum Mesdag en het Louis Couperus Museum.

Na een advertentie in diverse kranten waarin beide musea particulieren opriepen schilderijen te lenen, kreeg het Mesdag het portret in bruikleen van de dochter van de secretaris van Van Welie, de enige erfgenaam van de Gelderse kunstschilder.

Volgens De Haan had de internationaal vermaarde Van Welie, die ateliers had in London, Parijs en het Vaticaan, niet specifiek iets met het fascisme maar meer met the rich and famous in het algemeen. 'Hij had zichzelf, als broodschilder, ten doel gesteld de groten der aarde te portretteren. Niet alleen de toenmalige kopstukken uit de politiek maar ook grootheden als Rockefeller en Sarah Bernardt.'

De Haan weet zelfs van een portret van Hitler. 'Maar het is niet bekend of Hitler geposeerd heeft of dat Van Welie van een foto heeft gewerkt. Er bestaat maar één monografie van Van Welie en dat is meer een hagiografie en dus niet echt betrouwbaar.' Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat Van Welie nazi-sympathieën koesterde. De kunstenaar moest onder dwang een schilderij van Antoon van Dyck aan de Duitsers verkopen en kreeg na de oorlog een koninklijke onderscheiding.

Het is zeker dat Il Duce heeft geposeerd voor Van Welie. Op de expositie hangt een foto met de homoseksuele Van Welie en zijn vriend aan de ene kant en Mussolini aan de andere kant en daartussenin het portret.

Of dat betekende dat Welie voor het fascisme voelde, is discutabel. Het portret werd geschilderd in 1921 één jaar voorde Mars naar Rome en de fascisten de macht grepen in Italië. Het was de periode waarin Mussolini een bepaalde mate van populariteit genoot in heel Europa.

Veertien jaar later schilderde Van Welie, die streng katholiek was, een religieus doek dat zelfs als een afwijzing van het fascisme gelezen kan worden. God de vader, Christus en aartsengel Michael figureren in een zwaar katholiek tafereel. De aartsengel op het doek ontzegt een manspersoon de toegang tot de hemel. De ongelukkige heeft duidelijk de trekken van Mussolini.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden