Antibiotica bij jonge kinderen speelt mogelijk rol bij ontstaan obesitas

Het toedienen van antibiotica aan heel jonge kinderen speelt mogelijk een rol bij het ontstaan van obesitas later. Proefmuizen die in de eerste vier weken van hun leven penicilline toegediend krijgen, worden in elk geval op latere leeftijd veel sneller dik.

Antibiotica verstoort langdurig de stofwisseling, schrijven Amerikaanse onderzoekers in het tijdschrift Cell. Foto ANP

Het antibioticum verstoort langdurig de stofwisseling, schrijven Amerikaanse onderzoekers in het tijdschrift Cell.

Zowel mensen als muizen krijgen tijdens de geboorte van hun moeder grote hoeveelheden bacteriën mee, die vervolgens hun darmen koloniseren. Deze bacteriën spelen een rol bij de programmering van het immuunsysteem. Ook de ontwikkeling van onze stofwisseling is eraan gekoppeld, blijkt uit de nieuwe studie.

De onderzoekers dienden muizen in de eerste vier weken van hun leven een lage dosis penicilline toe en verstoorden daarmee de darmflora. Die onbalans was binnen een paar weken hersteld, maar zo'n tien weken later begonnen de behandelde muizen sterk in gewicht toe te nemen.

Vooral de vrouwtjes dijden uit: hun vetpercentage werd twee keer zo hoog als die van onbehandelde soortgenoten. Er was één voorwaarde: calorierijk eten. Het antibioticum maakte de muizen blijkbaar gevoeliger voor overgewicht.

Relevant voor mensen?
De grote vraag is nu hoe relevant de ontdekking is voor mensen, zegt Max Nieuwdorp, die in het AMC het verband tussen darmbacteriën en stofwisseling bestudeert. De darmflora van mensen en muizen komen immers maar voor hooguit 10 procent overeen.

Uit epidemiologische studies blijkt wel een verband tussen antibioticagebruik in het eerste levensjaar en later overgewicht, maar dat is maar miniem. Bovendien, zegt de Wageningse hoogleraar microbiologie Willem de Vos - zelf niet betrokken bij de studie: 'Wekenlang een lage dosis antibiotica toedienen, dat doe je bij kinderen niet. Je wilt weten wat het effect is van korte, herhaalde behandelingen met een hoge dosis.'

Hoofdonderzoeker Martin Blaser vermoedt echter dat antibiotica wel degelijk een rol spelen bij het ontstaan van overgewicht bij mensen. 'De theorie van voeding en calorieën alleen kan de obesitasepidemie niet verklaren. De antibioticahypothese kan dat ook niet, maar wij hebben bewijs gevonden voor een interactie tussen de twee.'

Agressieve darmbacteriën
Bij de muizen raakt de stofwisseling waarschijnlijk verstoord doordat agressieve darmbacteriën de overhand krijgen, schrijft Blaser. Zij verzwakken het darmimmuunsysteem, waardoor de darmwand meer voedingsstoffen doorlaat, maar ook meer bacteriën. Die verstoren vervolgens allerlei stofwisselingssignalen die juist in de vroege levensfase de stofwisseling lijken af te stellen. Penicillinetoediening op latere leeftijd veroorzaakte namelijk geen gewichtstoename, zo bleek.

De onderzoekers hebben bovendien aangetoond dat de darmbacteriën de oorzaak zijn van het overgewicht. Transplanteerden de onderzoekers de bacteriën naar muizen zonder darmflora, dan werden die daardoor ook dik.

De onderzoekers hebben aangetoond dat darmbacteriën de oorzaak zijn van overgewicht. Foto anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.