Annelies Verbeke verlaat de korte baan met niet te missen roman

 

Was Annelies Verbeke (1976) vooral een schrijver van korte verhalen? Bundels als Groener gras (2007) en Veronderstellingen (2012) wezen wel in die richting. En lijvig waren haar romans nooit. Dus ja, Verbeke was een auteur van de korte baan. Daar was ze goed. Goed genoeg in ieder geval om te kunnen rekenen op welwillende recensies en vaak genomineerd te worden voor de grote literaire prijzen, al won ze die nooit. Ergens moet er iets geknaagd hebben. Dat Verbeke meer wilde, openbaart zich in haar nieuwe roman, Dertig dagen, een superbe vertelling die doorgaat waar Erwin Mortiers Godenslaap ophoudt.

We lezen over Alphonse die met zijn vriendin Kat het rumoerige Brussel verruilt voor de Vlaamse Westhoek. Alphonse, voorheen muzikant, is tegenwoordig huisschilder. Zijn klanten zijn tevreden over het werk dat hij levert, maar bovenal vinden ze hem een sympathieke vent. Hij is rustig en vriendelijk. Mensen vertrouwen hem hun verhalen toe, waar hij, als een therapeut bijna, naar luistert. Soms troost Alphonse, of geeft hij goede raad. Zo is er een jongbejaarde dame die hem vertelt dat haar zwakbegaafde broer zo'n kabaal maakt. De dame verhaalt hoe zij als jong meisje haar babybroer liet vallen. Sindsdien schreeuwde hij zo. Ze hadden zijn stembanden operatief laten verwijderen. Maar niets hielp. Ze hoorde hem altijd krijsen. Zelfs nu hij dood is en Alphonse op het punt staat zijn kamer te schilderen.

Bonte stoet

Er zijn meer mensen in wier leven we een blik werpen. Korte verhalen feitelijk, die technisch volmaakt zijn ondergebracht in de praktijk van een huisschilder. De jongens van de pitabroodjeszaak, een vrouwelijke auteur, een arts. Twee echtparen, buren die dubbelzinnige relaties met elkaar onderhouden, hun dochters, een zielige homoseksueel, kortom een bonte stoet van Belgen. Dan is er ook nog Willem, de oudere buurman die zich bovenmatig interesseert voor de Senegalese militairen die zijn omgekomen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Eigenlijk is het een verkapte vriendschapsverklaring. Alphonse namelijk heeft zijn wortels in Senegal. Dat hij niet hagelwit is, zoals zijn geliefde Kat, zorgt voor heel wat praatjes en geklets. En altijd krijgt Alphonse de vraag: 'Waar kom je vandaan, oorspronkelijk?' Soms bellen klanten af zodra ze merken dat deze schilder zwart is.

Zeker, (verholen) racisme is een onderliggend thema. Maar Verbeke heeft meer noten op haar zang. Over Vlaanderen bijvoorbeeld. Kat merkt op: 'Dit is de streek van de massagraven en achtergelaten granaten, verlaten grensposten, gesloten cafés en bejaarde nabestaanden.' Alphonse daarentegen kijkt met de blik van een nieuweling: 'En bloesems, vuursalamanders, zwermen wilde ganzen.' Migranten, onbelast door het Europese oorlogsverleden, zouden het gebied weer tot leven kunnen wekken. Jawel, een zachtmoedig pleidooi, hoe voorzichtig ook.

Illegale vluchtelingen

Maar dan de weerbarstige werkelijkheid. Alphonse stuit bij toeval op een groep illegale vluchtelingen. Ze houden zich schuil in onderaardse holen, daar waar zich vroeger de loopgraven bevonden. Alphonse brengt ze de dagelijkse boodschappen. Op een dag zijn ze weg, vertrokken, waarop Verbeke volkomen beheerst haar signatuur zet in een hartverscheurend slotakkoord. Kippenvel is nog het minste effect.

Dertig dagen demonstreert wat deze auteur vanaf haar debuut Slaap! (2003) in huis had maar niet altijd liet zien: humor, scherpte, wreedheid en mededogen. Nieuw is het geprononceerde engagement. Haar liefde voor het duistere en sprookjesachtige zie je terug, net als die voor het korte verhaal. Zien we Verbeke zelfs even de groetjes doen aan die andere koningin van de short story, Manon Uphoff? 'Ik vreet het niet op! Vergeet het maar!' wordt er geschreeuwd naar een drol die in de kamer ligt.

Hoe het ook zij, deze Verbeke mag je niet missen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden