BoekrecensieBig Data

Anne Vegter dicht over verloren geliefden met woede, pijn, humor en monterheid ★★★★☆

In haar zesde bundel Big data beschrijft Anne Vegter de pijn van drie vrouwen die door hun geliefde zijn verlaten. Humor en monterheid brengen lucht in de gedichten.

Beeld Querido

Big data heet de zesde dichtbundel van Anne Vegter en wie verwacht overspoeld te gaan worden door een massa ongestructureerde feiten en gegevens heeft niet helemaal ongelijk. Vegter doet zeker een poging chaos te bezweren. Maar al snel blijkt dat we ‘big’ ook mogen lezen op zijn Nederlands, als big-ander-woord-voor-varkentje. 

De big in kwestie, naakte big, lachende big, topbig, pigboy, big die doet wat een big moet doen, blijkt een geliefde die de naamloze hoofdpersoon van deze gedichten heeft verlaten voor een andere vrouw. (De associatie met Mr. Big, de grote maar ongrijpbare, trouweloze liefde van de hoofdpersoon in de Amerikaanse serie Sex and the City is vast niet toevallig.)

De bundel bestaat uit drie delen, waarvan alleen het middelste, ‘Big data’, als ‘gedichten’ wordt gepresenteerd. Het is het deel waar je als lezer het meest je best voor moet doen, want tegenover fraaie, heldere beelden (‘ik pik mijn kanarievleugels schoon (...) iemand heeft mijn pootjes geringd dat ben jij vast niet geweest’) staan hermetischer zinnen (‘dat wordt tollen deze week, je staat op schijf en we zijn blij voor je, topbig’).

De gedichten worden voorafgegaan en gevolgd door twee teksten met dezelfde thematiek, maar de hoofdpersonen daarvan zijn vrouwen van wie het verhaal bekend is.

Het eerste deel, ‘Hoe Europa doen’, heeft Vegter ‘interview’ genoemd, maar het leest als een poëtische monoloog waarin de Zuid-Afrikaanse dichter Ingrid Jonker (1933-1965) vertelt over haar reis naar Europa en vooral over hoe ze zich in de steek gelaten voelt door de mannen in haar leven, de schrijvers Jack Cope en André Brink (die met een ander was getrouwd), maar ook haar vader (‘maar die spoort sowieso niet./ Wie laat z’n eigen kind behandelen met elektroshocks’). Met als mooi terzijde, ook in het verband van de hele bundel, waarin de geliefde zijn nieuwe liefde zeer kwalijk wordt genomen: ‘Ik heb geen probleem met twee mannen./ Maar twee mannen hebben geloof ik wel altijd een probleem met één vrouw’.

Het laatste deel, ‘Medea 2.0 (monoloog)’, laat een Medea aan het woord die niet heeft voorzien dat big haar zou inruilen en die daar razend over is. Er is een opsomming van vernielingen in de openbare ruimte die de woede voelbaar maakt. En er is een angstaanjagend auto-ongeluk, met de suggestie dat Medea’s zonen daarbij verdrinken als de auto achteruit het water inrolt.

Anne Vegter

Maar er is toch ook iets van mededogen voor big:

varken is te groot
biggetje te klein
te onschuldig
je bent niet onschuldig
je bent geen varken
je bent kleiner
maar ook weer niet zo klein
ik noem je big

En eerder al: ‘ook leugenaars lezen/ het kunnen verantwoordelijke vaders zijn’.

Tegenover de zwaarte van de woede en het verdriet staan een zekere humor en een monterheid die lucht in de gedichten brengt.

wat doe je als je man
met een strak gezicht
op een maartse dag
wil dat je zit en luistert
iets bedrukt hem
dit is geen sollicitatie
denk je
je komt niet bij je eigen man op gesprek
hij kan je allang niet meer aannemen

Of, in het eerste deel, Ingrid Jonker:

Toen wéér zwanger, surprise van Jack, maar die zei doodleuk:
‘Okay, what are you going to do about it?’
Die was echt zo vaag over onze relatie.

Je kunt Big data lezen als drie verhalen over drie vrouwen. Je kunt het ook lezen als een en hetzelfde verhaal dat via die drie vrouwen de pijn verwoordt van alle vrouwen die ooit door hun geliefde zijn verlaten voor iemand anders. Dat Big data ‘autobiografisch is geïnspireerd’, zoals de uitgever in het persbericht meent te moeten melden, doet er dus helemaal niet toe.

Anne Vegter: Big data. Querido; 88 pagina’s; € 16,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden