Androgyne Antony (The Johnsons): Het is tijd dat vrouwen de macht krijgen

Hij is zanger, maar als de boodschap luid moet overkomen, spréékt de androgyne Antony liever. Die boodschap is: geef vrouwen de leiding.

Anthony & The Johnsons in 2007 in Spanje. Beeld Getty Images

Na vier studio-albums komt Antony & The Johnsons deze week met een liveplaat, Cut the World, waarop de 40-jarige zanger Antony te horen is met het Deens Nationaal Kamer Orkest. 'Ik heb vaker met orkesten gewerkt, zoals met jullie prachtige Metropole Orkest. Deze gelegenheid wilde ik aangrijpen om oude liedjes een nieuwe aankleding te geven. Sommige nummers speel ik al meer dan tien jaar, en die zijn met me meegegroeid. Die zijn voor mij ook iets anders gaan betekenen. Ik wilde met nieuwe arrangementen kijken hoe houdbaar sommige liedjes zijn gebleken.'

Vooral het werk van zijn eerste album, Antony & The Johnsons uit 2000 was wel aan een 're-contekstualisering' toe, legt hij uit in zijn Amsterdamse hotel waar hij deze zomer repeteerde voor de voorstelling The Life And Death Of Marina Abramovic, waarvoor Antony muziek schreef. 'Criple And The Starfish en Rapture zijn me altijd dierbaar geweest, maar ze klonken in mijn oren nergens meer naar. De Antony die dat opnam, was in een andere levensfase dan de Antony die ik nu ben.'

Los van de prachtige nieuwe versies van een aantal van zijn liedjes staat er op zijn nieuwe plaat ook een nieuwe song, Cut the World, maar het opvallendst is de meer dan zeven minuten durende oratie Future Feminism. Zij die weleens een concert van de androgyne zanger hebben meegemaakt weten dat hij begint te vertellen als er iets misgaat, of als hij even op adem moet komen, zoals onlangs in het Concertgebouw.

In Future Feminism ontvouwt Antony zijn ideeën over wat er allemaal mis is met de wereld en hoe we ons uit de malaise kunnen redden. Kort gezegd: de wereld wordt gedomineerd door mannen, het wordt tijd dat de vrouwen het heft in handen krijgen.

'Wij artiesten worden niet geacht over andere zaken dan onze muziek of kunst te praten. En natuurlijk ik ben geen intellectueel, en voor velen zal mijn betoog wat stuntelig overkomen, maar dat moet dan maar. Ik was het zat om almaar in die cocon van een artiest te blijven.

Anthony in Gothenburgin 2009. Beeld EPA

Keurige transgender
'Ik maak me grote zorgen, over het milieu bijvoorbeeld en wil even niet meer die keurige kunstzinnige transgender muzikant zijn, die met zo'n mooie hoge stem kan zingen. Ik heb als kunstenaar een platform dat ik nu ook eens voor wat anders wil gebruiken. Als ik Future Feminism als laatste stuk op de plaat had gezet zou iedereen denken: o, als bonus vertelt Antony nog een verhaaltje. Door het aan het begin te doen, lever ik de luisteraar een lens waardoor ze mijn werk kunnen bekijken. Dit zijn de gedachten en angsten waaruit al mijn werk min of meer is ontsproten.'

De gedachte dat het met de wereld beter zou gaan als die door vrouwen zou worden bestuurd bijvoorbeeld? 'Laten we het om te beginnen eens proberen', stelt Antony. Wat als we nu eens vijf jaar lang in ons land beslissingen laten nemen door een raad van tweeduizend oma's? Grootmoeders kijken heel anders tegen alles aan, dat moet een andere wereld opleveren. Laat ik het zo zeggen, het is al interessant om te fantaseren hoe ze de wereld zouden veranderen.'

Te lang is het testosteron allesbepalend geweest. 'Dat hormoon hebben mannen om vijanden mee te lijf te gaan. Goed, we kunnen de wereld nu vierhonderd keer vernietigen. Tijd voor wat anders. Oestrogeen hebben vrouwen om een soort cirkel van veiligheid om zich heen te leggen, waar ze kunnen baren, opvoeden en liefhebben. Laat het oestrogeen nu maar eens domineren, denk ik.'

Met Future Feminism wil Antony zoals hij zegt zijn eigen geluid bijdragen aan de kakofonie van stemmen die dromen over een andere toekomst. 'Van een artiest of zanger wordt vooral verwacht dat hij met schoonheid bijdraagt aan ons welzijn. Dat is prima, dat doe ik hopelijk ook, maar het is in diverse stadia van de geschiedenis niet genoeg gebleken. We mogen als kunstenaar ook onze verantwoordelijkheid nemen en even niet ontsnappen aan de werkelijkheid en de gevaren die op de loer liggen.'

Indiebandjes
Gevaren als uitputting van grondstoffen ('we zijn echt met te veel hier, alles raakt op') en vernietiging van de aarde hebben Antony altijd al beziggehouden, zegt hij. 'Maar ik moest het nu maar eens tot prioriteit maken, vond ik. Als ik bij ons in de VS al die indiebandjes hoor, al die blanke jongetjes, want dat zijn het, die zonder uitgesproken opvattingen muziek maken, dan word ik zo droevig. Dat escapisme, daar waak ik voor. Voor onze beschaving zit de tijd er bijna op, redding kan komen door alles anders te organiseren. Dat is mijn overtuiging, die wilde ik in Future Feminism definiëren. Dat mag iedereen allemaal onzin vinden, en liever skippen naar een liedje van mij, maar voor mij is dit heel belangrijk. Uit gedachten die ik hierin ontvouw komt mijn kunst voort.'

Antony And The Johnsons: Cut The World. Rough Trade/Konkurrent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.