Andermans huis

Op kousenvoeten trappen uitdelen

Krijgsman Edwin

In de rust waarmee Silvio d'Arzo zijn korte roman Andermans huis vertelt, schuilt een onrust die genadeloos en met vernietigende kracht onder je huid kruipt. Een stijl in het kabbelende ritme van uitdovende levens die voornamelijk uit verleden bestaan, omtrekkende bewegingen die schijnbaar de handeling vertragen - en ondertussen staat er geen woord te veel , kun je geen moment aan de beklemming ervan ontkomen.

D'Arzo was voorbestemd tot een cultstatus. Hij werd in 1920 geboren als Ezio Comparoni, schreef een in omvang bescheiden oeuvre en stierf in 1952, op 31-jarige leeftijd, aan leukemie.

Andermans huis, voltooid in 1947, verscheen in 1952 maar pas ná d'Arzo's dood, en de tekst betoonde zich vervolgens ongrijpbaar: er doken meerdere versies op die verschillende titels kregen en op uiteenlopende plaatsen gepubliceerd werden. In 1978 verscheen een eerste Nederlandse vertaling.

Andermans huis is het verhaal van een dorpspastoor in een afgelegen gehucht in Noord-Italië, die al dertig jaar of langer niets noemenswaardigs heeft meegemaakt en ook niets meer verwacht. Tot hij op een dag een oude vrouw ziet die niet alleen vreemde gevoelens bij hem losmaakt, maar hem bovendien confronteert met een vraag die hem totaal van slag brengt.

Het is niet het verhaal op zich dat de onrust veroorzaakt, niet de vraag van de vrouw, hoe brisant die in deze context ook is, en ook niet het uitblijven van een antwoord van de pastoor. Wat zo merkwaardig hard aankomt is het gegeven dat een piepjonge auteur van in de twintig zulke personages tot leven kon roepen, twee mensen in het schemergrauw van een leven waarvan ze alleen maar kunnen zeggen dat ze het geleefd hebben. En dat in een stijl die op kousenvoeten de ene na de andere dodelijke trap uitdeelt, omdat die levens in hun leegheid hemeltergend confronterend zijn. Andermans huis ontmantelt langzaam maar zeker de beschermlaag om je ziel.

Aan het eind laat d'Arzo zijn hoofdpersoon zeggen: 'Een malle oude vrouw, een malle pastoor, al met al een mal verhaal van niks.' Een mal verhaal van niks - maar zó mooi opgeschreven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden