TV-recensie Andere Tijden

Andere Tijden schetst een fascinerend portret van Boris Johnson als 24-jarige player

Het Verenigd Koninkrijk zou op 31 oktober uit de Europese Unie stappen – en nu écht. Maar het is premier Boris Johnson niet gelukt. Er komen wel vervroegde verkiezingen en de Brexit is wederom uitgesteld, tot 31 januari 2020. Ik was al afgehaakt toen ze de deadlines in het voorjaar niet haalden; de chaos in het Britse Lagerhuis is niet meer volgen. Maar Johnson blijft grapjes maken en vals glimlachen, alsof hij geniet van de Europese verwarring. Na de Andere Tijden-aflevering Boris in Brussel (woensdag op NPO 2) zie ik in dat de premier al zijn hele leven naar deze chaos heeft toegewerkt.

Johnson, die werd geboren als Alexander Boris de Pfeffel Johnson, heeft Brits, Duits, Frans én Turks bloed. Hij groeide op in Brussel, waar zijn vader Europarlementariër was. Maar op het elitaire Eton College in Engeland viel de witblonde kosmopoliet buiten de boot. Daarom creëerde Alexander het ultra-Britse personage Boris dat we nu kennen. Een ‘mini-Winston Churchill’ met ‘een geaffecteerde uitspraak’, zo omschrijven critici hem. Later keerde hij weer terug naar Brussel, als correspondent voor de conservatieve krant The Daily Telegraph. Andere Tijden blikt vooral terug op die vormende jaren (van 1989 tot 1994), samen met collega-journalisten en Europarlementariërs uit die tijd.

Boris Johnson als EU-correspondent in Brussel, begin jaren negentig. Beeld NTR/VPRO

Tot hun grote verbazing en later ook irritatie verzon de toen 24-jarige Johnson talloze verhalen over zogenaamde plannen van de EU. Zo schreef hij dat er een universele maat voor condooms kwam, dat alle vissers haarnetjes voor vrouwen moesten dragen, dat komkommers krom moesten zijn en bananen recht. Hij hing verveeld rond in de commissie- en perszalen, stelde af en toe pesterige vragen, zien we op archiefbeelden. In een video-interview met zijn toenmalige werkgever (uit 2014) erkende Johnson dat hij overal mee wegkwam: ‘Niemand had een mobieltje, dus de redactie had geen idee wat ik daar deed.’

Johnson profileerde zich als een ‘post-puberale’ relschopper, die zich afzette tegen de centrale macht van de EU (en de eurofilie van zijn vader). Het Britse publiek smulde van zijn absurde verhalen, maar ook eurosceptische politici haalden Johnsons stukken aan, waardoor hij zelf een politiek figuur werd. Voor een leek als ik, die nog een kind was toen Johnson zichzelf journalist noemde, is het stuitend om te zien dat hij al twintig jaar het anti-Europese sentiment in Engeland aanwakkert. Hij profiteert daar vooral zelf van; eerst als boegbeeld van de Leave-campagne, nu als de premier die het VK uit de EU moet leiden.

‘Hij is een player die ertoe wil doen’, zegt journalist en oud-correspondent Syp Wynia in dit fascinerende portret van een onvoorspelbare leider. Johnson wil grappen uithalen, maar hunkert ook naar macht. Als je er zo naar kijkt, is de Brexit een eindeloos durende voorstelling waarin beide wensen worden vervuld, waarin Johnson de gevatte, maar berekenende hoofdrolspeler is. Ik snap nog steeds niks van dit complexe, vermoeiende toneelstuk, maar Boris Johnson begrijp ik nu wel wat beter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden