Beschouwing

Ande Venus was her name: Victoria

Paul Onkenhout en John Schoorl schrijven elke week over een popliedje waarvan de titel bestaat uit alleen een voornaam. Met Victoria namen The Kinks het op voor de kleine man.

Koningin Victoria (1819-1901) op een gravure uit 1888.  Beeld Getty
Koningin Victoria (1819-1901) op een gravure uit 1888.Beeld Getty

Land of hope and gloria
Land of my Victoria
The Kinks, 1969

Alexandrina Victoria van Hannover was, om met haar fysieke verschijning te beginnen, een onderdeurtje van nog geen 1,50 meter. Het belette haar niet om als koningin van het Verenigd Koninkrijk (en keizerin van India, dat ook nog) wereldwijd bewondering af te dwingen. Het Victoriaanse tijdperk, 1837-1901, dat was wat, behalve voor de kleine man, die kon verrekken.

In Victoria namen The Kinks het in 1969 bij monde van Ray Davies voor hem op. De band stuwde de blik naar de grauwe keerzijde van de bejubelde Pax Britannica, naar de preutsheid van het tijdvak (‘Sex was bad, called obscene’), de oorlogen, de extreme ongelijkheid, de uitbuiting van de arbeidersklasse, de bittere ellende. Verhuld als ode aan het roemrijke verleden van Engeland stelde Davies, de ironicus, een aanklacht op:

null Beeld

I was born, lucky me
In a land that I love
Though I’m poor, I am free

Victoria was een bescheiden hit in Engeland (33ste plaats) en kwam in Nederland niet verder dan de tipparade. Het nummer maakt in de eerste plaats deel uit van een groter geheel. Het is de opening van – graag applaus voor deze formidabele titel - Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire), een conceptplaat met een ongewone ontstaansgeschiedenis. Davies schreef de nummers als soundtrack voor een nooit uitgezonden tv-serie van scenarioschrijver Julian Mitchell.

Tevergeefs was de moeite gelukkig niet. Op Arthur gooit Davies ironie, mededogen en nostalgie op een grootse manier door elkaar en geeft hij en passant een indringende les geschiedenis. Arthur baseerde hij losjes op een zwager van hem. De zwager was een brave tapijtlegger die begin jaren zestig met hun veel oudere zus Rose naar Australië was geëmigreerd.

null Beeld

Aan de ene kant de kleine man, aan de andere kant Engeland, de grote mogendheid: Davies speelt er naar hartelust mee. Toria, noemt hij de koningin in het refrein. Net zo oneerbiedig, want vol ironie: ‘Victoria was my queen’. Hij zegevierde in 2017 toen hij in Buckingham Palace, het paleis dat door koningin Victoria als eerste monarch permanent werd bewoond, werd geridderd door prins Charles.

Als Sir Ray Davies werkte het brein van The Kinks in 2019 mee aan een heruitgave van Arthur, een plaat die inmiddels werd beschouwd als een meesterwerk. In een interview met het Algemeen Dagblad ging het vanzelfsprekend ook over de staat van de voormalige wereldmacht, en de Brexit. Davies was tegen en fel ook.

The Kinks in 1965. Van links naar rechts: Dave Davies, Pete Quaife, Mick Avory (achter het drumstel) en Ray Davies. Beeld Redferns
The Kinks in 1965. Van links naar rechts: Dave Davies, Pete Quaife, Mick Avory (achter het drumstel) en Ray Davies.Beeld Redferns

Op het continent denken jullie natuurlijk dat wij krankzinnig zijn, zei hij. ‘Nou, dat klopt. Op ons album vertrok Arthur gedesillusioneerd naar Australië, en wat gebeurt er nu? Complete bedrijven houden het hier voor gezien. Dit land verkeert in een treurige chaos en dat maakt me diep verdrietig.’

Als namenliedje stond Victoria voor The Kinks overigens niet lang op de eerste plaats. Al in 1970 was ze weggeblazen door een travestiet die de band een eeuwige wereldhit bezorgde: de onweerstaanbare Lola, Lolololololaaaa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden