And Venus was her name: Lea

Paul Onkenhout en John Schoorl schrijven elke week over een liedje waarvan de titel bestaat uit alleen een voornaam. Met Lea maakten The Cats een levend monument voor een van hun trouwste fans.

Girl now you’re gone

Leaving, leaving behind

The Cats (1968)

The Cats Beeld
The Cats

Ontdaan maakte in december 1967 het blad van de Cats Clanners, de fanclub van The Cats uit Volendam, de uitslag bekend van de maandelijkse prijsvraag. Lia Vertelman uit het West-Friese dorp Wervershoof had de tweede prijs gewonnen, een single. De uitslag was ook een doodsbericht. Achter haar naam stond een kruisje.

Lia Vertelman was pas 19. ‘Wij mochten vele hartelijke brieven van haar ontvangen, die altijd vol stonden van lof over haar dierbare groep The Cats. Zij heeft zeker 20 nieuwe leden aangebracht’, schreef de redactie in een lief stukje over ‘een van de trouwste Clanners’. De verslagenheid was groot, ze was zeer geliefd.

Het verhaal van Lea, de eerste grote, orkestrale hit van The Cats, is het verhaal van Lia Vertelman, de fanatieke fan die talloze optredens van de band bezocht en er plotseling niet meer was. Het is daardoor, indirect, ook het verhaal van Frits Bartling uit Amsterdam.

Het leven lachte Lia en haar toekomstige verloofde Frits toe toen ze in de ochtend van 25 november 1967, een donkere en kille zaterdag, op weg gingen naar Deventer. Op de plaatselijke kunstijsbaan stond de IJsselcup op het programma. Zij was een modinette bij confectiebedrijf Perfecto in Onderdijk; hij een getalenteerde schaatser, een man van de korte afstanden. Buiten de kernploeg om bereidde hij zich voor op de Olympische Spelen in Grenoble, in 1968. In 1966 had hij al eens meegedaan aan het EK allround, hij was pas 18.

Een inhaalmanoeuvre bij Barneveld, met een snelheid van 120 kilometer per uur, een vrachtwagen, een botsing - het noodlot sloeg toe. Het ongeluk was groot nieuws, vanwege de schaatser. Frits had geluk, met verwondingen aan zijn hoofd en linkerbeen, Lia was zwaargewond. Nog dezelfde dag overleed ze, in het Academisch Ziekenhuis in Utrecht.

Trouw, 27 november 1967. Beeld Trouw
Trouw, 27 november 1967.Beeld Trouw

Ze liet een leegte achter, ook in de zalen waar The Cats optraden. Bassist en tekstschrijver Arnold Mühren vroeg zich tijdens een concert af waar ze toch was gebleven, het meisje uit Wervershoof dat er altijd bij was met haar vriendinnen. Mühren kwam erachter dat ze was overleden. Aangedaan besloot hij haar te eren in een liedje. Wekenlang worstelde hij met de tekst.

Met een bandrecorder in de kofferbak reed hij op een dag naar Wervershoof, voor een ontmoeting met Annie Vertelman, de moeder van Lia. Hij wilde niets zonder haar toestemming doen. Ze spraken af dat ze voor zich zouden houden dat Lea over Lia ging, uit angst voor een ‘sensatieverhaal’.

Pas in de jaren tachtig werd het geheim prijsgegeven. Bijna was het al veel eerder uitgelekt. Telegraaf-verslaggever Henk van der Meijden zou op het punt hebben gestaan te onthullen waar het nummer over ging. Mühren raakte in paniek, vanwege zijn belofte aan de familie Vertelman, en schreef een brief aan Van der Meijden die hij persoonlijk bij de krant bezorgde. Het stuk werd niet geplaatst.

The Cats Beeld
The Cats

In De Skriemer, een jaarboek over het katholieke dorp Wervershoof, sprak Mühren in 2003 uitgebreid over de eerste nummer 1-hit van The Cats; over zijn contacten met de familie, de eerste versie van Lea met als titel Song at the end of a life en over zijn angst: ‘Ik wilde niet dat wij het verdriet over Lia op een botte manier zouden uitventen.’

The Cats hadden voor Lia Vertelman een ‘levend monument’ gemaakt, zoals haar moeder het omschreef. Lea bood de familie steun in donkere jaren. Frits Bartling, de schaatser die het ongeluk overleefde, verdween snel in de vergetelheid.

John & Paul

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden