Amerikanen tegen de Britten: wie wint de Man Booker Prize?

De kanshebbers en de favorieten

Drie Amerikaanse en drie Britse titels maken kans op de Man Booker Prize, die dinsdag wordt uitgereikt. Hans Bouman heeft een duidelijke favoriet.

Beeld Sven Frantzen

Ook voordat hij in 2014 werd opengesteld voor Amerikaanse schrijvers had de Man Booker Prize een sterk mondiaal karakter. Van alle tussen 1969 en 2013 bekroonde auteurs werd meer dan de helft buiten het Verenigd Koninkrijk geboren, wat dikwijls nadrukkelijk in hun schrijfstijl en thematiek was terug te vinden. Vorig jaar werd Paul Beatty met The Sellout (De verrader) de eerste Amerikaanse winnaar.

Dit jaar bestaat de helft van de genomineerde auteurs uit Amerikanen: Paul Auster, Emily Fridlund en George Saunders. De lijst wordt gecompleteerd door twee Britten - Fiona Mozley en Ali Smith - en de Pakistaans-Britse Mohsin Hamid.

Verreweg de bekendste is Paul Auster, die in 4321 (Picador; De Bezige Bij) de vier parallelle levensverhalen van Archie Ferguson vertelt. In hun verschillen en overeenkomsten geven de verhaallijnen uiting aan de vertrouwde Auster-thematiek dat identiteit een glibberig begrip is en blind toeval de wereld regeert. De wat voortkabbelende roman, eerder in de Volkskrant besproken, is Austers meest ambitieuze werk, maar niet zijn beste.

Debutant Emily Fridlund voert de lezer in History of Wolves (Weidenfeld & Nicholson; Een geschiedenis van wolven, Signatuur) naar Minnesota, waar de 14-jarige Linda en haar ouders afgelegen wonen aan een meer, in de restanten van wat ooit een hippiecommune was. Linda, een op school bespotte einzelgänger, raakt bevriend met een vrouw en haar 4-jarige zoontje, Paul, die aan de overkant van het meer komen wonen. Ze wordt al snel Pauls oppas.

Al op de eerste bladzijden wordt duidelijk dat het jongetje zal sterven, maar omtrent het hoe en wat wordt het geduld van de lezer lang op de proef gesteld. Dat is een methode die Fridlund op meer gebeurtenissen toepast, en niet altijd met het gewenste effect.

Ook de hoofdpersoon van Fiona Mozley's debuut Elmet, Danny, is 14 jaar (JM Originals). Maar waar Fridlunds relaas de terugblik is van een 37-jarige Linda, spreekt Mozley's hoofdpersoon vanuit het heden. Dat maakt het poëtische taalgebruik van deze zowel sfeervolle als rauwe roman soms wat ongeloofwaardig.

Danny woont met zijn oudere zus Cathy en hun vader in Zuid-Yorkshire. De drie verbouwen hun eigen groenten, vader zet strikken om dieren te vangen en is actief in het illegale circuit van blotevuistgevechten. De langverwachte confrontatie tussen vader en de arglistige landeigenaar, meneer Price, vormt de climax van deze roman.

Het verrassende, eerder hier besproken Exit West van Mohsin Hamid (Hamish Hamilton; De Bezige Bij) combineert magische en realistische elementen in een verhaal over migratie. Het schetst een wereld vol 'aardse wormgaten' waardoor mensen vrij van a naar b kunnen reizen, en de gevolgen daarvan: een intrigerend gedachtenexperiment dat langs een omweg een zinnige bijdrage levert aan de grootste discussie van deze tijd.

Van alle boeken op de shortlist is Lincoln in the Bardo van George Saunders (Bloomsbury; Lincoln in de bardo, De Geus) qua opzet het meest avontuurlijk. Dit romandebuut van een gelauwerd verhalenschrijver beschrijft hoe een ontroostbare Abraham Lincoln het graf bezoekt van zijn zoontje.

Daar wordt hij deelgenoot van een reeks monologen en dialogen van mensen die zich in de bardo bevinden: volgens het Tibetaans boeddhisme het overgangsgebied tussen dood en wedergeboorte. In Lincoln in the Bardo komt een veelheid van stemmen aan het woord, alle van mensen die nog geen afstand kunnen nemen van hun vorige leven. Ook de gekwelde Lincoln, die bovendien de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) op zijn bordje heeft, voert het woord in deze roman, die gaandeweg steeds meer imponeert.

Voor Ali Smith is het alweer de vierde keer dat ze de Booker-shortlist haalt. Autumn (Penguin) is het eerste deel van een vierluik. Het speelt vlak na het Brexit-referendum - een rode draad in dit boek -, maar is rijk aan flashbacks. Centraal in het boek staat de vriendschap van de twee hoofdpersonages: de 32-jarige universiteitsdocent Elizabeth en de in een verzorgingstehuis wonende, 101-jarige oud-kunstverzamelaar Daniel.

De emotionele en literaire hoogtepunten van deze roman worden gevormd door de gesprekken van de twee, wier zielsverwantschap duidelijk wordt bij hun eerste ontmoeting, waarbij zij 8 is en hij 77. 'Blij je eindelijk te ontmoeten', zegt Daniel. 'Vrienden voor het leven, soms moet je er een leven lang op wachten.'

Als het gaat om literair avontuur en stilistische grandeur steken Lincoln at the Bardo en Autumn duidelijk boven de andere titels uit, waarbij Saunders de favoriet van de bookmakers is. Persoonlijk hoop ik dat Smith na dinsdag 'Booker bridesmaid' af is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.