Altijd zetten de Jacksons weer de toon

Bizar, briljant of balorig. Over de familie Jackson valt veel te zeggen – en is veel gezegd. Waarschijnlijk zijn vooral Michael en Janet een beetje van alles....

Dat is een zegen voor de makers van het avondnieuws, voor televisiekomieken, juridische experts en moraalridders. Maar ook zijn de Jacksons bepalende symbolen van de populaire cultuur. De afgelopen twaalf maanden werd bewezen wat we de Wet van Jackson kunnen noemen: wat Michael danwel Janet overkomt, overkomt de VS als geheel.

Hoewel Michael Jackson momenteel het nieuws beheerst als verdachte in een pedofiliezaak, had de controverse rond zijn zus meer invloed. Precies een jaar geleden aanschouwden miljoenen kijkers haar rechterborst heel even, rechtstreeks uitgezonden op televisie.

Het gebeurde in de rust van de Super Bowl, de finale van het American Football-kampioenschap. Foutje, beweerde Jackson. Sorry. Het was niet genoeg voor boze ouders, conservatieve groepen die altijd het woord familie in hun naam hebben, en de Federal Communication Commission (FCC), de Washingtonse waakhond der goede zeden.

Die pauzeshow was inderdaad een dampende viering van seks en bloot, met Jacksons 'garderobe-defect' als climax. En de terugslag was ongekend. Of het nu een publiciteitstunt was of een vergissing, het topless-moment zette een periode van censuur en zelfcensuur in gang. Frank Rich, de cultuurbeschouwer van The New York Times, schetste onlangs hoe bang politiek en tv-zenders geworden zijn.

Iedereen die iets gewaagds durft te laten zien, krijgt een financiële tik van de FCC. De hyperactieve groepen zorgen voor de klachten, Washington handelt. De boetes zijn hoog, het Congres doet niks. 'Niet gezien sinds het McCarthy-tijdperk', schreef Rich, een referentie aan de jacht van senator Joseph McCarthy in de jaren vijftig op alles wat communistisch of links kon zijn.

De overheidsbemoeienis heeft een zogenoemd chilling effect. Men kijkt wel uit om risico's te nemen met seks, homoseksualiteit, gescheld, levensecht geweld of waar een strenge ouder dan ook aanstoot aan kan nemen. Zelfs het publieke station PBS legt zichzelf aan banden. Een onschuldige verwijzing naar lesbiennes is uit een kinderserie gehaald. Uit series over misdaad en hoogstaand theater is 'aanstootgevende taal' verwijderd.

In dat licht bezien is de vraag hoe lang de tekenfilm SpongeBob, over de pratende spons, nog te zien is. Volgens twee conservatieve clubs stimuleert SpongeBob de 'homoseksuele levensstijl'. Dan weet je het wel.

Zo inspireerde Janet Jackson, vast en zeker onbedoeld, een ongekend ethisch reveil. Het past in de striktere cultuur van normen en waarden; het verband tussen de (zelf)censuur en Bush' herverkiezing is en wordt snel gelegd.

Niet zo verwonderlijk dus, dat het afgelopen zondag rond de Super Bowl een kindvriendelijk gebeuren was, ontdaan van rauwe rappers en blote buiken. Vóór de wedstrijd was er veel militair eerbetoon. In de rust zong Sir Paul McCartney oude Beatles-liedjes. Je hoorde het de FCC-mensen denken: braaf.

Dat laatste valt niet te zeggen van broer Michael. Volgens de officier van justitie in het Californische stadje Santa Maria althans. Jackson staat terecht wegens verondersteld kindermisbruik. Dat is voor de megaster, die ontkent, een persoonlijk drama. Maar het belang van de zaak zit vooral in de trend waar ook deze Jackson middenin staat.

Het celebrity-proces is terug. Muziekproducent Phil Spector, basketbal-ster Kobe Bryant, huishoudkoningin Martha Stewart, acteur Robert Blake – allemaal verschenen ze onlangs voor de rechter. Dat voedt een stroom nieuwsberichten, speciale tv-programma's en verhitte discussies op internet.

Het ultieme celebrity-proces van Jackson staat in de traditie die het afgelopen jaar nieuw leven ingeblazen kreeg. Die brengt de zaak tegen O.J. Simpson in herinnering, en ook de jacht op Bill Clinton. Zij stonden op het kruispunt waar vergevorderd voyeurschap en de oer-Amerikaanse uitroep I'll sue you! samenkomen. En nu de King of Pop: een geschikter persoon is niet te vinden. De Wet van Jackson in actie.

Hoe dan ook, beiden hebben het al gezongen. Bad en Dangerous, zo luiden songtitels van Michael. Janet noemde nog vorig jaar een liedje Sexhibition. En in 1993: Whoops Now. Oeps, inderdaad. Het lijkt er verdacht veel op dat de twee beroemdste Jacksons ook nog een vooruitziende blik bezitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden