Alternatieve zwaartekracht

De kosmologie, schrijft de Canadees-Deense fysicus John Moffat in zijn nieuwe boek Reinventing Gravity, weet verbluffend goed hoe het heelal is ontstaan en hoe het werkt....

Onacceptabel vindt Moffat (Kopenhagen, 1933) al decennialang het beroep dat er wordt gedaan op onzichtbare dingen in het heelal. Hij vergelijkt de situatie met die van eind 19de eeuw, toen de natuurkunde veronderstelde dat het hele universum vol zat met een ontastbare stof, de ether, waarin licht zich voortplant. De Nederlandse fysicus Hendrik Lorentz bedacht zelfs waarom daar niets van te merken is: meetapparaten krimpen als ze door de ether bewegen.

Het was uiteindelijk Albert Einstein die een streep zette door die veronderstelling, en voorstelde dat licht een elektromagnetische trilling is die zich als een veld voorplant door zowel materie als de lege ruimte. De relativiteitstheorie was het resultaat van die gedachte. Inclusief krimpende meetlatten.

Moffat put hoop uit die omslag, nu dik honderd jaar geleden. Daarbij moet echter wel uitgerekend Einsteins algemene relativiteitstheorie uit 1916 het ontgelden. De hedendaagse kosmologie houdt daar naar zijn smaak te stellig aan vast.

Moffat zelf werd bekend met een aangepaste versie van de gravitatietheorie, MOD genoemd. Daarin is de zwaartekracht zoals die op aarde geldt, niet universeel. Op grotere ruimteschalen zijn er afwijkingen, waarvoor hij samen met Viktor Toth de laatste tien jaar een hele eigen theorie optuigde. Zonder donkere materie.

Volgens Moffat kan MOD goed uit de voeten met de rotatie van sterrenstelsels en de uitdijing van het heelal. In Reinventing Gravity stelt hij zelfs een aantal tests voor die kunnen vaststellen wie er gelijk heeft, hijzelf of vrijwel alle andere kosmologen.

En de lezer? Die staat bij het kosmologisch geweld in het wel erg technische boek helaas een beetje aan de zijlijn. Wel aanbevolen: Moffats glasheldere, precieze beschrijving van de gangbare kosmologie.

Martijn van Calmthout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.