Altaarstuk Van Heemskerck met Amerikaans geld gerestaureerd

De restauratie van het monumentale passiedrieluik Pilatus toont Christus aan het volk ('Ecce Homo') van de Nederlandse maniëristische kunstenaar Maarten van Heemskerck (1498-1574) is voltooid....

Van onze verslaggeefster

Lucette ter Borg

AMSTERDAM

Met het rond 1559-1560 gedateerde altaarstuk zijn nu drie belangrijke werken van Van Heemskerck uit de collectie van het Frans Halsmuseum gerestaureerd. Aan de restauratie van Pilatus toont Christus aan het volk is door een internationaal team van restauratoren en kunsthistorici ruim anderhalf jaar gewerkt. De restauratie is gefinancierd door het Amerikaanse

Getty Grant Program. 'Vanuit Nederland is er geen financiële ondersteuning gekomen', aldus Hendriks.

Volgens hem zijn sporen van vernielingen die Beeldenstormers in de zestiende eeuw op het stuk hebben achtergelaten - bijvoorbeeld krassen op de gezichten van de twee profeten op de zijpanelen - alleen bijgewerkt, niet opgevuld of overgeschilderd. Dat is een gangbaar principe onder hedendaagse restauratoren.

Verder is de sterk vergeelde olielaag op de eikenhouten panelen verwijderd. Overschilderingen die in latere eeuwen zijn toegevoegd, werden verwijderd.

Tijdens het onderzoek met infrarood-camera's is gebleken dat Van Heemskerck met twee soorten ondertekeningen werkte. 'Naast het geschilderde hoofd van Pilatus op het middenpaneel', zegt Hendriks, 'troffen we een kwalitatief zeer goede, weelderig krullende tekening aan, naar alle waarschijnlijkheid gemaakt door Van Heemskerck zelf'.

Op de zijpanelen - die aan de binnenkant (opengeklapt) de opdrachtgevers met heiligen tonen, en aan de buitenkant (dichtgeklapt) de profeten Daniël en Ezechiël - bleken onder de figuren van de profeten twee 'heel krampachtige' ondertekeningen schuil te gaan, die waarschijnlijk door een assistent van Van Heemskerck zijn gemaakt.

Tijdens de restauratie is ook gebleken dat Van Heemskerck experimenteerde met gekleurde ondergronden. Op een van de zijpanelen heeft hij een onderlaag van rode lak aangebracht, die nodig was om de paarse kleuren in de mantel van Ezechiël te verkrijgen.

Maarten van Heemskerck is een van de belangrijkste Noord-Nederlandse schilders van de zestiende eeuw. Kunstenaarsbiograaf Karel van Mander roemt Van Heemskerck, omdat deze na een verblijf in Italië, na 1537, de Italiaanse, maniëristische stijl van schilderen in de Nederlanden introduceerde.

Altaarstukken, portretten en landschappen van hem bevinden zich in museumcollecties over de hele wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden