Alsof je er zelf bij bent

Anne Tyler kan als geen ander de wendingen in de levens van gewone mensen beschrijven. Ze doet dat zoals een camera filmt, geluidloos en gedetailleerd.

Anne Tyler is een van die schrijfsters wier naam minder bekend is dan die van haar boeken, of de verfilmingen ervan: Dinner at the Homesick Restaurant, of het schitterende The Accidental Tourist. Toch verkocht ze tegen de tien miljoen boeken en A Spool of Blue Thread, hier net verschenen als De blauwe draad, is haar twintigste roman. Haar werk is een typisch voorbeeld van het soort realisme dat alleen de Amerikaanse literatuur kent. In veel van Tylers boeken gaat het om de wendingen in de levens van gewone mensen, zoekt ze daarin naar de poëzie zonder heel uitzonderlijke observaties. Het lijkt Tyler zelfs te gaan om inwisselbaarheid en wat de omstandigheden met levens doen. Soms is het gewone te gewoon, te subtiel, te klein - ook een documentaire behoeft een vorm van uitzonderlijkheid.

Beeld Writer Pictures

Truttigheid

De blauwe draad dus. Die titel! Hoe ik me ook identificeer met schrijvende vrouwen waar ook ter aarde, diep solidair in alle opzichten, ik kan me niet voorstellen dat Updike of Hornby of welke andere man ook A Spool of Blue Thread zou kiezen. Een klosje blauw garen: is dat niet een pars pro toto voor Truttigheid en Huiselijkheid?

En toch. Al tijdens de eerste zinnen zit je midden in een familie die je niet kent, hoor je hen met elkaar praten en ben je getuige van een subtiel soort ongemak: een zoon die eindelijk weer eens opbelt en de ouders verwart met de mededeling dat hij homo is - terwijl ze zich beiden realiseren dat hij dat alleen maar zegt om hun reactie te peilen en hen te kunnen straffen als ze verkeerd reageren.

Haast met tegenzin ben je meteen gefascineerd door deze moeilijke zoon, want Tyler schrijft zoals een camera filmt: geluidloos, gedetailleerd, zodat iedereen die wordt vastgelegd rustig zijn gang kan blijven gaan, alsof je naar de televisie kijkt. Maar na een aantal hoofdstukken bekruipt je ook de vraag of dit niet vooral een proeve van nijverheid is, dit verhaal over een familie van ouders met volwassen kinderen en kleinkinderen, en misschien nog wel meer het verhaal over een huis, en de omstandigheden waarin ze dit huis hebben verworven en uiteindelijk zullen verlaten als de oude generatie verdwijnt.

Cirkelgang

Een borduurwerkje, een goed gebreide trui? Een schitterend timmerwerk? Of is het toch meer dan dat? Schrijven is beslissen en kiezen, en het is ontegenzeggelijk fenomenaal knap hoe Tyler in staat blijkt om gedurende de loop van een boek een onuitzonderlijk gezinsleven vorm te geven. Ja, het kabbelt, maar het is óók echt, en de sensatie dat we voelen hoe de tijd verstrijkt wordt extreem goed voelbaar gemaakt.

Vakmanschap. Halverwege gaan we ineens terug in de geschiedenis en leren we de karakters van de slechts op foto's en in herinneringen levende overgrootouders als jonge mensen kennen.

Dan begrijp je ook dat het zelfgebouwde huis voor deze aannemersfamilie niet minder dan een identiteit was, waar ze zich aan het einde van ontdoen als de oude vader naar een bejaardenflat vertrekt. Door die cirkelgang krijgt Tyler het tegen het einde voor elkaar je sterk te ontroeren, bevangen door een inzicht dat we wel degelijk met een literair werk te maken hebben gehad, en sterk gemanipuleerd zijn met de blik op deze personages.

We hebben aan de hand van een meesteres in dit gezin en in dit huis rondgedwaald, en worden er nu weer uit geschopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden