'Als producent kan ik eindelijk van het applaus genieten'

Actrice Janke Dekker leeft voor de musical, vroeger op en tegenwoordig naast het podium. En het moet wél ergens over gaan. Hoezo dan nu een productie over FIFA-baas Sepp Blatter?

Jankes ambitie als producent: 'Eigen, originele stukken maken die dieper gaan dan Roodkapje.'Beeld Ivo van der Bent

De ergste hindernissen waarmee een theaterproducent wordt geconfronteerd? Janke Dekker (53) zucht. 'Heb je een paar uur?'

Vijf theatervoorstellingen produceerde Dekker sinds 2012, de zesde is op komst. Maandag gaat in Hoorn Blatter, de val van de voetbalkeizer in première, naar een idee van acteur-cabaretier Tom de Ket. Het is de eerste in een reeks van 74 voorstellingen, een record voor haar bedrijf Janke Dekker Producties.

Een kwart eeuw was ze actrice, vooral in musicals. Als de eerste Nederlandse Evita maakte ze in 1987 haar debuut in het theater. Dekker speelde aansluitend in tientallen voorstellingen en verscheen in talloze televisieprogramma's.

Ze is succesvol als musicalproducent, na grootheden als Albert Verlinde en Joop van den Ende. Gedecideerd: 'Ik heb niet de wens om de nieuwe Van den Ende te worden. Die hebben we al in Nederland en hij doet het hartstikke goed.'

Haar producties zijn intiem en intelligent, de onderwerpkeuze is eigenzinnig. En al is ze getrouwd met Studio Sport-presentator Tom Egbers, een voorstelling over de val van Sepp Blatter komt toch onverwacht; om voetbal geeft ze niet veel.

Haar eerste voorstelling als producent was Contrapunt, gebaseerd op Anna Enquists gelijknamige boek over de dood van haar dochter. Dekker speelde zelf de rol van de moeder. Later volgden onder meer voorstellingen over tv-ster Willem Ruis en de Hollywoodgrootheden Judy Garland en Liza Minnelli. Bijna zonder uitzondering waren de recensies lovend.

Haar ambitie als producent: 'Eigen, originele stukken maken die dieper gaan dan Roodkapje.'

Blatter, de val van de voetbalkeizer

Regie: Tom de Ket. Met Paul R. Kooij als Sepp Blatter, verder Lotje van Lunteren, Cees Geel, Mohammed Azaay en Peter Drost. Première 16/1 in schouwburg Het Park in Hoorn.

Op een dag dacht u: ik word theaterproducent.

'Nee, zo ging het niet. Maar het spelen begon me te vervelen. Ik had de stap al gemaakt naar een jeugdtheatergezelschap, als coach, regisseur en muzikaal leider. Dat groeide uit tot een voorstelling. Het maakte iets in me los.'

Waarom ging het spelen u vervelen?

'Ik viel in herhaling. Weer die regisseur die het wiel wilde uitvinden. Ik werd niet meer uitgedaagd of geïnspireerd, had alles al eens meegemaakt.'

Met grote voldoening kijkt ze terug op haar podiumjaren. Geërgerd: 'Een jaar of tien geleden werd plotseling heel laatdunkend en spottend over musicals gesproken. Het werd gehaat. Ik begrijp het nog steeds niet goed, musical is een van de meest interessante theatervormen.'

Musical is de topsport van het theater, zegt ze. 'Geen genre daagt je zo uit. Het is alles ineen: acteren, dansen, zingen. Maar in Nederland is musical in een verkeerd hokje gestopt.'

En daar stoort u zich aan?

'Waarom toch altijd die hokjes? Toen ik met dit bedrijf begon, wilde ik graag door de grenzen heen breken. Ik probeer genres te vermengen en zet bewust mensen uit verschillende disciplines bij elkaar. Ter inspiratie.

'De val van de voetbalkeizer is ook geen musical. Wat het wel is, laat zich lastig omschrijven. Film, dans, muziek, acteren, alles komt samen. Een hedendaags Shakespearedrama, met de klassieke val van een vorst die geen afstand kan doen van zijn troon en het contact met zijn volk totaal kwijt is.' Sepp Blatter (80) werd in 2015 geschorst als FIFA-president na aanhoudende geruchten over corruptie en machtsmisbruik.

Michael van Praag, voorzitter van de KNVB en internationaal voetbalbestuurder, stimuleerde haar zes jaar geleden de stap te wagen. Ze speelden samen in een band, Friends for Life. Tot vorig jaar was hij zakelijk leider van het bedrijf. Het thema van de zesde voorstelling, over de val van de FIFA-president, leidde tot een breuk (zie kader).

'Michael begon zich steeds ongemakkelijker te voelen. Dat begreep ik, hij was in de race voor het voorzitterschap van de UEFA. Maar als we het doen, doen we het ook goed, heb ik gezegd. Niemand zou worden gespaard. Ik doe geen concessies om mensen te ontzien. Ik had hem hard nodig voor het zakelijk deel, ik ben geen zakenvrouw. Zonder hulp was het meteen misgegaan. Veel collega's die het wel even zelf gingen doen, heb ik in die valkuil zien vallen.'

Het was lastig in het begin zonder Van Praag, zegt ze. 'Maar ik moest doorgaan met De val van de voetbalkeizer. Per productie werken zo'n dertig mensen voor me, ik kon niet stoppen. Ik voelde plotseling een grote verantwoordelijkheid.'

Janke Dekker

1963 Op 1 december geboren in Beilen
1982-1984 Toneelschool Maastricht
1984-1988 Kleinkunstacademie Amsterdam
1987 Hoofdrol in musical Evita
1987 - 2012 Rollen in 16 musicals
1988-1999 Tv-serie Vreemde praktijken
2002 Howard Goodall's Great Dates (Channel4)
2008-2010 Musical Kruistocht in spijkerbroek
2011-2012 Musical Oorlogswinter
2012 Eerste voorstelling als producent: Contrapunt
2015 Willem Ruis: de show van zijn leven
2016 Dansen met de vijand
2017 Blatter: de val van de voetbalkeizer

Janke Dekker is getrouwd met Tom Egbers. Ze wonen in Amsterdam en hebben twee kinderen.

Wat typeert u als producent?

'Ik houd van geschiedenis. Daarin ga ik op zoek naar kleine, persoonlijke verhalen. Toneel moet ergens over gaan, maatschappelijk relevant zijn, iets aan de kaak stellen. Of aan het denken zetten. Het publiek heeft daar behoefte aan, merk ik.

'Ik heb een moralistische inslag. Een voorstelling is voor mij geslaagd als mensen anders naar buiten gaan dan ze er naar binnen gingen. Dansen met de vijand gaat over een vrouw die concentratiekampen overleeft door met SS'ers te dansen. Na afloop bleven altijd veel mensen hangen, om na te praten. We bleken in de aarde te hebben gewoeld, het maakte iets los. Dat is precies wat ik wil. Er is al zoveel kauwgum en onderbroekenlol, op televisie vooral. Gelukkig zijn er nog steeds mensen die iets anders willen; die iets willen beleven en geraakt willen worden.'

Waarom zuchtte u op de vraag naar de hindernissen voor een theaterproducent?

'Om te beginnen zijn er de financiële barrières. In de wereld van theater en kunst is nul euro beschikbaar. Maar nog erger is dat kunst en theater zo'n negatieve klank hebben gekregen bij grote groepen Nederlanders. Het klimaat is heel guur. In de krant stond laatst een stuk over een briljante muzikant, hoornist Rob van de Laar. Hij verhuisde noodgedwongen naar Salzburg, want hier zit hij aan de bedelstaf. Beschamend.

'Ik heb inmiddels een naam bij theaterdirecteuren en programmeurs opgebouwd, dat scheelt. We worden gezien en krijgen nominaties voor awards, er zijn goede recensies. Maar het is een lange aanloop geweest en het garandeert niks. In elk Nederlands dorp staat een theater, maar bijna allemaal verkeren ze in zwaar weer. Ze zijn allemaal afgestript en kapotbezuinigd. Theaterdirecteuren moeten zich in alle mogelijke bochten wringen om de zaak draaiende te houden.'

Welke voorgeschiedenis had De val van de voetbalkeizer?

'Tom de Ket en ik waren aan het brainstormen en de kranten stonden vol met al dat gezeik bij de FIFA. Op de dag dat bestuursleden van de FIFA door de FBI uit een hotel in Zwitserland werden gehaald, zei Tom: hier moet een voorstelling over worden gemaakt. Maar daarmee maakten we het onszelf niet makkelijk, want theaterpubliek houdt niet van voetbal en voetbalpubliek niet van theater.'

Bent u een voetbalfanaat?

'Helemaal niet, maar ik ben al 25 jaar getrouwd met Tom. Hij praat altijd romantisch over voetbal. Ik vind het heerlijk om naar te luisteren, maar als ik naar voetbal keek, zag ik alleen een harde commerciële sport, die aan alle kanten wordt geëxploiteerd, met nare maatschappelijke randverschijnselen zoals hooligans.

'Daar gaat De val van de voetbalkeizer ook over: hoe het grote geld en bobo's die erg in zichzelf geloven, de sport hebben gekaapt. Maar we maken ook duidelijk dat iedereen die op de een of andere manier bij het voetbal betrokken is, daaraan zelf heeft bijgedragen. Omdat iedereen zoveel van voetbal houdt, wordt alles gepikt. Bijna niemand komt in verzet.'

Kunt u het personage van Sepp Blatter inmiddels doorgronden?

'Ooit was hij een zanger op bruiloften en partijen. Dat typeert hem in hoge mate. Hij is een man die altijd in de belangstelling wil staan. Elke kans op het podium te staan pakt hij aan, desnoods zingend. Hij is de ultieme narcist. Zelfs op de bruiloft van zijn dochter draait het om hem: hij staat op het podium.'

U stond 25 jaar lang op het podium, nu nog hoogst zelden. Mist u het applaus nooit?

'Nee. Ik vond het altijd nogal genant, dat applaus. Ooit stond ik met Ramses Shaffy in de musical De Man van La Mancha. Hij kon magistraal applaus ondergaan, zich echt laten bejubelen. Ik was daartoe niet in staat. In een rol vond ik het heerlijk op het toneel te staan, maar zodra ik mezelf weer was, voelde ik me ongemakkelijk. Als producent kan ik eindelijk echt van het applaus genieten.'

Van Praag weg bij theaterbureau om voorstelling

Toenemende druk uit zijn eigen omgeving deed KNVB-voorzitter Michael van Praag vorig jaar besluiten te stoppen als zakelijk leider van het theaterbureau van Janke Dekker. Aanvankelijk zag hij geen bezwaren tegen een voorstelling over bestuurder Sepp Blatter van wereldvoetbalbond FIFA. Maar Van Praag vreesde dat zijn kandidatuur voor het voorzitterschap van de Europese bond UEFA gevaar zou lopen door De val van de voetbalkeizer. 'Enkele bevriende leden uit het bestuur van de UEFA adviseerden me te stoppen.' Eerder al hadden de Raad van Commissarissen en de directie van de KNVB hem gewezen op mogelijke problemen. 'Voor mij als bondsvoorzitter woog dat het zwaarst.'

De UEFA vernam het plan voor de voorstelling over Blatter uit de media. Het nieuws kwam in Zwitserland terecht nadat Tom de Ket, bedenker, scriptschrijver en regisseur van de voorstelling, een interview had gegeven aan de Duitse tv-zender ARD. 'Voordat ik kon uitleggen waarover het ging, was de UEFA al geïnformeerd. Ik kon nog maar één ding doen. Een moeilijk besluit en voor Janke was het heftig, maar gezien de omstandigheden onvermijdelijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden