KunstcolumnRutger Pontzen

Als musea dan toch online gaan, dan graag in gesprek met hun bezoekers

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Rutger Pontzen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst.

‘We have a question here. Somebody wants to know (...) the big painting we just passed by. A big painting of Karel Appel.’ Het was de eerste korte onderbreking die directeur Rein Wolfs maakte tijdens zijn videotour door de collectie van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Een korte maar belangrijke. 

Videotours, ze moeten wel nu de kunstwereld is ingestort, zoals alle woordvoerders uit de verschillende disciplines de afgelopen dagen helder en duidelijk lieten weten - met inachtneming dat de werkelijke ramp natuurlijk de getroffenen betreft en, als het om de kunstwereld gaat, de kunstenaars. 

Hoe rampzalig ook, de beeldende kunst, die het doorgaans vooral moet hebben van The Real Thing en de ‘aura’ van het origineel, zoals Walter Benjamin al negentig jaar geleden betoogde, zoekt op dit moment ijverig naar nieuwe wegen om zichzelf in leven te houden. Virtueel. Online. Per computer. Middels internetverbindingen. Of het nu gefilmde rondleidingen zijn van directeurs of de (her)ontdekking van Google Art.

Blijkt er plots een hele museumwereld open te liggen die je niet als onderdeel van een stedentrip schaamteloos vliegend hoeft te bezoeken. Zonder buiten bij de voordeur in de rij te staan. En waar je eenmaal binnen, niet gehinderd door een woud van mobieltjes, behoorlijk naar een kunstwerk kunt kijken.  

Zo ontvouwt zich de laatste weken een grenzeloos aanbod waarvan je vanuit de luie stoel kennis kunt nemen. Anders dan het echte museum, zeker, maar in tijden van nood ook verfrissend en enerverend. Het gaat je verbeelding te boven wat plots de mogelijkheden zijn.

Neem het lijstje dat het Algemeen Dagblad deze week publiceerde. Wie heeft er ooit het Uffizi in Florence, Musea de Arte (Sao Paulo), Paul Getty Museum (Los Angeles), Guggenheim (New York), National Museum of Modern and Contemporary Art (Seoul), Pergamonmuseum (Berlijn) en ons eigen Rijksmuseum, om er enkele te noemen, in één dag bezocht? 

Op internet kan dat. Met je neus op de schilderijen en beelden. Alsof je de olieverf ruikt en het gladde marmer kunt voelen. 

Op zich is dat niet nieuw. Google Art bestaat al een tijdje, net als gefilmd zaalbezoek. Denk aan de manier waarop je door de zalen van het Louvre in Parijs kunt dwalen, inzoomend op ongeacht welk schilderij.  En met streetviewnavigatie kan je nu door het Rijksmuseum manoeuvreren, terwijl je wordt bijgepraat over Rembrandts Nachtwacht of een stilleven met oude kazen van Floris Claesz. van Dijck. 

Wat de rondleiding van Rein Wolfs door het Stedelijk onderscheidend maakte, was de mogelijkheid de directeur met een opmerking in zijn monoloog te onderbreken. Tijdens deze ‘live tour’ kon je namelijk als kijker online reageren. Vandaar Wolfs’ licht verwonderlijke reactie ‘We have a question’, toen een assistent (op gepaste afstand) hem daarover inseinde. 

Het maakte de tour direct tot iets bijzonder. Zo vaak krijg je als modale museumbezoeker niet de kans om met de Hoogste Baas persoonlijk van gedachten te wisselen. Vrijdagmiddag om 2 uur krijgt iedereen een nieuwe kans als conservator Leontine Coelewij op Instagram live uitleg gaat geven en mogelijk uw vragen zal beantwoorden omtrent de tentoonstelling van Nam June Paik, die net is geopend maar door nog niemand is bezocht. Spannend. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden