INTERVIEW

'Als je niet goed in je vel zit, kun je niet goed zingen'

Drie jaar lang had het koor van De Nationale Opera geen vaste dirigent, nu is daar de Taiwanees-Chinese Ching-Lien Wu. Maandag debuteert ze met Wagners Lohengrin.

Ching-Lien Wu, de dirigent van het koor van De Nationale Opera. Beeld Lisa Klaverstijn

'Zo veel fietsen. Ik ben de enige Chinees ter wereld die niet kan fietsen', zegt Ching-Lien Wu, gevraagd naar de eerste ervaringen in haar nieuwe woonplaats. 'Maar Amsterdam bevalt verder uitstekend.' Leren fietsen is er gewoon niet van gekomen; haar jeugd stond in het teken van muziek. 'Mijn hele ouderlijk huis stond vol met... hoe noem je die zwarte ronde schijven ook alweer in het Engels? O ja, lp's.'

De Taiwanees-Chinese denkt nog in het Frans, de taal waarin ze twaalf jaar lang het koor aanvoerde van het Grand Théâtre de Genève. Sinds september leidt Wu (55) het koor van De Nationale Opera waar ze, nadat het koor drie jaar geen vaste dirigent heeft gehad, Winfried Maczewski (1998-2006) en Martin Wright (2006-2011) opvolgt. Maandag debuteert de frêle Wu als vaste koordirigente met Wagners Lohengrin - een opera met een van de greatest hits uit de koorgeschiedenis: Treulich geführt, in brede kring beter bekend als Daar komt de bruid.

Hoe komt een Taiwanees-Chinese in de klassieke muziek terecht?

'Mijn moeder was lerares Engels, mijn vader een hoge ambtenaar, allebei muziekliefhebbers. Ze hebben me naar een school gestuurd die bekendstond om zijn goede klassieke-muziekonderwijs, een katholieke school. Ik leerde de piano en twee traditionele instrumenten te bespelen. Daarna ben ik muziek gaan studeren aan de universiteit in Taipei en ben ik twee jaar muziekdocente geweest op een basisschool. Maar ik was dorstig naar meer muziek, vooral naar barok- en renaissancemuziek, die toen niet zo aanwezig was in Taiwan. Ik kon een beurs krijgen om in Lyon te studeren.'

Het ligt niet voor de hand dat een muziekstudent meteen koordirigent wil worden.

(Lacht) 'Dat klopt. Het kwam door een incident. Op de universiteit begeleidde ik ons klassenkoor als pianiste. Na de repetities vertelde ik de koordirigente, een klasgenote, vaak wat beter kon. Onze lerares heeft die dirigente toen in het koor gezet, een andere pianiste gezocht en mij dirigente gemaakt.'

Wat is het grootste verschil met een orkestdirigent?

Na lang nadenken: 'Dat kan ik niet zo goed uitleggen. Ik hou erg van de menselijke stem. Voor een zanger is zijn lichaam zijn instrument. Daarom is de psyche ook erg belangrijk. Als je niet goed in je vel zit, kun je niet goed zingen. Ik probeer een harmonieuze sfeer te creëren zodat het makkelijker wordt voor iedereen. Ik heb ouderwetse dirigenten meegemaakt die zich opstelden als dictator. Dat helpt even, maar op de lange termijn werkt het averechts.'

Als gastdirigente leidde u het koor van De Nationale Opera in 2012 in de opera's L'Amour des Trois Oranges van Prokofjev en in 2013 in Gounods Faust. Het koor heeft drie jaar geen vaste dirigent gehad. Wat was uw indruk?

'Ik hoorde dit koor al eerder in de zaal met mijn vriend, die ook musicus is. Hij zei: Ils sont vachement cultivées! Verschrikkelijk professioneel. Daar was ik het hartgrondig mee eens. Dit koor heeft een heel groot muzikaal palet. De koorleden streven ernaar gezamenlijk een topprestatie te leveren. In andere landen zijn koorzangers weleens individualistischer. Hier werken ze desnoods in de pauze door als een stuk niet helemaal goed loopt. Ze willen het ensemble doen.'

Uw eerste koordirectie in Nederland, van L'Amour, werd geprezen om zijn kleur, karakter en transparantie.

In een afscheidsinterview met de krant Tribune de Genève zei u dat u eerst luistert naar het eigen koorgeluid en het dan probeert te leiden in de richting van de klank in uw hoofd. Hoe gaat dat in zijn werk?
'Dat kan ik niet precies uitleggen. Elk koor heeft een andere taal, een andere cultuur. Ik probeer bij elk koor de specifieke mogelijkheden te beluisteren en daarna te werken aan een richting. Dat is een heel proces en dat gaat gevoelsmatig. Als een koor zijn top bereikt, weet ik dat ook gevoelsmatig.'

Uw werkkamer in het Amsterdamse Muziektheater ligt tussen die van de artistiek directeur en de orkestdirigent. Die plek lijkt symbolisch.

'Inderdaad, mijn natuurlijke positie. De orkestdirigent is muzikaal gezien de kapitein op het schip, niet de koordirigent. Muziek is flexibel en ik hoef niet per se mijn zin te krijgen, maar wat de orkestdirigent vraagt van het koor moet wel haalbaar zijn.

'Hetzelfde geldt voor de artistiek directeur. Ik heb meegemaakt dat de orkestdirigent muzikaal het onmogelijke vroeg. Daarover waren de koorleden het met me eens. Praten hielp niet. Ik werk maanden met zo'n koor, dus tijdens de generale deden ze mijn zin. Het pakte goed uit en de dirigent was te veel bezig met zijn orkest om er acht op te slaan.

'Het kan ook anders lopen. Ooit vroeg een artistiek directeur allerlei ingewikkelde acteerbewegingen van het koor terwijl ze moesten zingen. Ik dacht: dat lukt nooit tegelijkertijd. Maar het lukte wel. Ik moest mijn mening bijstellen.'

Vrouwelijke dirigenten zijn heel schaars. Hoe kijkt men naar u?

'Als iemand denkt dat ik het niet goed doe, kan hij dat gewoon tegen me zeggen. Als iemand denkt dat ik het niet goed doe omdat ik een vrouw ben, is dat zijn probleem. Een Italiaanse orkestdirigent negeerde mij eens volkomen. Hij keek me de hele repetitie niet aan en communiceerde alleen met mij via mijn assistent, over mijn hoofd. Ik vroeg me af: hoe kan ik dit oplossen zonder ruzie te krijgen? Opeens wist ik het: ik heb mijn assistent een tijdje op vakantie gestuurd.' (Lacht). 'Toen moest de dirigent zich wel rechtstreeks tot mij wenden. Het ging meteen goed en we hebben geen problemen meer gehad.'

Lohengrin, Richard Wagner. Door de Nationale Opera. Muziektheater Amsterdam. 10-26/11. operaballet.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden