Als je maar goed olé kunt roepen Bij Hetty Blok heeft Odijk echt leren aaien

Pianist Bas Odijk voelt zich de Count Basie onder de kleinkunstbegeleiders: 'Iemand van weinig noten, maar ze zijn wel raak en goed getimed.' Hij begeleidde ze allemaal, van Hetty Blok, Jenny Arean en Ischa Meijer tot Brigitte Kaandorp....

Pianist Bas Odijk speelt met bassist Aryan Ferwerda en drummer Pierre van der Linden en Marlies Helder in een band die de Marlies Helder Band heet. De jongens van de band krijgen zondag de Begeleidersprijs '96 van de Stichting Bevordering Cabaretkunst, omdat zij Marlies Helder zo mooi, gedreven en adequaat begeleiden. Zij krijgen een plastiek en mogen een nacht in het Kurhaus in Scheveningen slapen, dat is de prijs, voor zover Bas Odijk weet.

Die prijs is niet zomaar iets, het is een aanleiding om de vlag van zolder te halen, om blij en trots en gelukkig te wezen. En dat is Bas Odijk, toetsenist, arrangeur, co-componist en waar nodig dirigent van de Marlies Helder Band, ook wel. 'Máár', zegt hij, 'in feite slaat het nergens op.'

Hij en Pierre en Aryan zijn niet Marlies' begeleiders. Ze vormen met z'n vieren een band. Alles doen ze samen, en wat ze niet samen doen, dat doet Marlies. Zij komt met wel negentig procent van het materiaal aandraven - de grondstof voor de composities van de Marlies Helder Band. Vandaar dat deze prijswinnaar, dus toch typisch een begeleider, graag even een stapje terug doet om voor haar een buiging te maken. Hem bekruipt het gevoel 'dat wij daar straks als feestvarkens worden geëerd, terwijl de jarige in de zaal zit'.

Veel gelukwensen, uitnodigingen voor praatshows en dergelijke heeft het nieuws van het winnen van de Begeleidersprijs '96 hem tot dusver niet gebracht, zegt de pianist enigszins gniffelend. Hij kreeg een mooie kaart, een kaart met een gele bloem erop, van de overbuurman, een oude man die hij alleen van hallo zeggen uit de tuin kent. De buurman schreef: Felicitaties met je prijs voor de beste begeleiding op 15/12. Buurman Ko, en daar is hij behoorlijk mee in zijn nopjes.

Odijk werkt al een jaar of tien jaar met Marlies Helder. Daarnaast kwamen Hetty Blok, Jenny Arean en Ischa Meijer, Brigitte Kaandorp, Peter Lusse, Bert Visscher voorbij, hij heeft ze allemaal begeleid. Met Bert Visscher maakt hij Poggibonsi, een muziekprogramma van de VARA - heel fijn, want meent hij dat een nummertje het best tot zijn recht komt met compleet fanfareorkest, dan wordt dat geregeld, geen probleem.

Als vaste pianist van Opium, voor AVRO-radio, heeft hij helemaal wel geleerd flexibel te zijn, dat is: snel oppikken wat de bedoeling is. Want de ene keer moet hij een tangootje spelen en de volgende keer jazz, klassiek of iets moois met Huub van der Lubbe of Jan Akkerman. Bas Odijk heeft het vermogen zich snel een genre eigen te maken - 'zonder de stijl tot in de finesses te doorgronden natuurlijk'.

'Geeft niet jongens, als je maar goed olé kunt roepen', placht de leraar Spaans, zijn collega op de kleinkunstacademie, te zeggen. En dat is precies waar het op aan komt: snel de essentie doorgronden, zodat in elk geval de ongeoefende luisteraar denkt: verhip, dat kan hij dus ook al.

Niet de twee jaar pianoles van de klassieke juffrouw, die hem als kind de grondbeginselen van het toetsenspel trachtte bij te brengen, waren maatgevend voor zijn huidige status. Nee, het was Theo Spalk, pianist van het beatkoor van de Johannes de Doperkerk in Amsterdam, die hem de weg wees. Bas werd lid van het beatkoor van de Johannes de Doperkerk, omdat het meisje van de middelbare school op wie hij verliefd was ook op het beatkoor zat.

Maar daar was Theo Spalk, pianist, en hóe, hij was geweldig. Bas is naast hem gekropen, ging afkijken wat hij deed, en was die meid op slag vergeten. Thuis speelden vader en moeder Odijk op zondagmiddag in een suffig strijkje, dus 'muziek' kende hij wel, maar wat Theo Spalk klaarspeelde, dat was anders, dat had lading en intensiteit. Theo Spalk swingde. En hij had thuis platen van Thelonious Monk en Louis van Dijk.

Toch ging de opvolger van Theo Spalk bij het beatkoor van de Johannes de Doperkerk eerst naar de pedagogische academie, en toen pas naar het conservatorium. In het staartje van zijn opleiding schoolmuziek heeft hij nog net het begin van de opleiding 'lichte muziek' meegemaakt. Van Ruud Bos kreeg hij 'componeren & arrangeren', en het was ook Ruud Bos die hem in contact bracht met de kleinkunstacademie. Sinds 1980 geeft Odijk er les in solfège en ensemblezang. Aldus is hij 'in het kleinkunstvak verzeild geraakt'.

Virtuoos als Cor Bakker, die andere ster achter de piano die wel 'honderd vingers' heeft, is hij niet. Bas Odijk voelt zich eerder de Count Basie onder de kleinkunstbegeleiders: 'Iemand van weinig noten, maar ze zijn wel raak en goed getimed.'

Aan de zijde van Hugo van Montfrans, een heel bijzondere travestiet, debuteerde hij. Hugo, inmiddels overleden, was een groot artiest, hij kon verschrikkelijk oridinair zijn, maar had ook zijn briljante momenten. En na hem kwamen 'Jenny en Ischa'.

Jenny Arean en Ischa Meijer kwamen op bezoek, ze gingen naast elkaar op de bank zitten bij hem thuis, en Ischa zei: 'Speel maar effe wat.' Dus hij speelde wat, een turnaroundje in f, een simpel I-VI-II-V-schemaatje, iets anders kon hij zo gauw niet bedenken, en Ischa zei: 'Het is goed.'

Eigenlijk maakt het hem niet veel uit met wie hij speelt, iedereen heeft zijn specialiteit en daar steekt hij wat van op. Jenny Arean met haar volle stem mag je bijvoorbeeld rustig gróót begeleiden, maar bij Hetty Blok kan dat niet. Bij haar heeft hij 'echt leren aaien'. Voor Hetty heeft hij zich een fluwelen toucher eigen moeten maken. En als Hetty Blok dan zei: 'Schat, wat heb je beeldig gespeeld vanavond, ik heb je niet gehoord', dan was dat het grootst mogelijke compliment dat ze hem kon geven.

Toch is Odijk geen begeleider die zich behaaglijk wentelt in de schaduw ván. Maar inmiddels weet hij ook dat hij het 'pure performen', zoals hij dat heeft uitgeprobeerd in Winnetou's testament met Peter Lusse, beter kan laten. Hij komt wel graag en makkelijk achter zijn toetsen vandaan 'om te participeren in datgene wat er op het toneel gebeurt'. In feite is dát zijn handelsmerk geworden, die theatrale benadering van het musiceren.

In de Marlies Helder Band blijft hij zitten waar hij zit, want bij de band van Marlies Helder, Bas Odijk, Pierre van der Linden en Aryan Ferwerda gaat het zuiver om de muziek. En dat is 'mierenneuken op de vierkante millimeter'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.