PoëzieGoed & Slecht

Als je bestaand materiaal gebruikt voor poëzie, dóé er dan ook iets mee

Dichten is scheppen en niet nadoen, vindt Arjan Peters, als hij Martin M. Aart de Jong en Maarten van der Graaff leest.

Beeld Getty, bewerking studio V

Doe het maar eens, een Campert-gedicht schrijven, dan kom je er snel achter dat het niet gaat. Bijna alle dichters die hem een ode denken te brengen, gaan de mist in, met slechte imitaties en kruiperige citaten. De laatste heet Martin M. Aart de Jong. Hij leverde aan Hollands Maandblad (nr. 2; € 7,50) een Hollands tafereeltje, getiteld ‘In het voorbijgaan’:

Altijd gedacht dat poëzie iets was
van vogels hoog in de lucht
hangend in strakke regels
alsof het vliegverkeer
centraal geregeld werd
en toen las ik Campert
die gewoon deed alsof
het buitengewone leven
te vangen was in sprekende regels
zonder opsmuk
maar het was niet alsof
het was zoals de taal liep
moeiteloos op lange benen
een meisje zonder make-up
mooi genoeg van zichzelf
in de regen.

Zonder opsmuk, zonder make-up, moeiteloos, gewoon, zoals de taal loopt. Als dat zo was, zou Martin M. Aart de Jong het ook kunnen. Nadoen en dan ernaast zitten, dat is het, met dat meisje in de regen. Bij een tramhalte, zeker.

Je kunt met typisch Hollands materiaal ook zélf aan het lassen en scheppen slaan. Dat doet Maarten van der Graaff in Nederland in stukken (Pluim; € 21,99), met de cyclus ‘Word document Nederland’, waarvoor hij putte uit oude beleidsdocumenten en pamfletten:

Misselijkheid. Ambtenaars citeren. Lullige. Woningnood. Weer een coach
in je tijdlijn. Slaapkamers. Scrollen. Retromania. Belichamen. Kopieerlust. Nota’s
van gevoel. Assemblage van. Parkeerterreinvermoedens. Raciaal. Modern.
Buitengebied. Alles lag. Diepblauw. Bestemmingsplan. Grounded
sciencefiction. Langs de grachten. De loods. Waar je weer het gevoel hebt
in de blauwdruk van iets rond te lopen wat nooit af zal zijn
en ook niet naar voltooiing streeft, maar naar voortdurende innovatie,
een leven zonder weerwoord of adempauze, organisch en technologisch,
digitaal en fysiek, met een grammatica die iedereen doet verstommen
en de belofte van een comfort
waar weinigen zich iets bij kunnen voorstellen. Pitch.

De verstikkende opsomming laat zelfs geen ruimte voor protest. Van deze taal kun je werkelijk weemoedig worden. Maar Van der Graaff is dan ook, net als Campert, een echte dichter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden