tv-recensie Haro Kraak

Als het over #MeToo gaat, valt de term trial by media al snel

Screenshot Medialogic.

Als het over #MeToo gaat, valt de term trial by media al snel. Ook de aflevering van Medialogica ging zondag over dat spanningsveld. ‘#MeToo heeft twee gezichten: dat van een wereldwijde emancipatiebeweging en dat van een publieke schandpaal. Hoe bewegen journalisten zich tussen deze twee uitersten?’

Het Human-programma zoomde in op twee zaken: castingdirector Job Gosschalk en Vice-hoofdredacteur Casper Sikkema. Met hoofdredacteuren en journalisten van NRC, de Volkskrant, RTL Boulevard, Vice en Nieuwe Revu werd teruggeblikt. In beide gevallen, hoewel volstrekt verschillend van aard, waren er bedenkelijke keuzes gemaakt.

Nieuwe Revu bleef, bij monde van hoofdredacteur Jonathan Ursem en journalist Frank Waals, achter de eerste publicatie staan, waarin zowel Gosschalk als zijn beschuldigers niet bij naam werden genoemd. ‘Harvey in Hilversum’, was de verpakking van het dubieuze stuk.

Waals, die overigens in volgende stukken uitstekend werk verrichtte, vond dat het anonieme artikel ‘reuring in het wereldje’ had veroorzaakt en zo de berichtgeving had voortgestuwd. Deze journalistieke ‘shortcut’, zoals Ursem zei, was volgens hem integer en niet ingegeven door de drang om de eerste te zijn.

Een shortcut – alsof journalistiek een spelletje Mario Kart is waarbij je ongestraft af kunt snijden om de race te winnen.

In het geval van Sikkema stapelden de onfortuinlijkheden zich op. Eerst was er het ontslag wegens ‘ontoelaatbaar gedrag’ – een bewoording die vragen opriep. NRC bracht het nieuws, zonder wederhoor volgens Sikkema. Had hij zijn telefoon maar moeten opnemen, wierp hoofdredacteur Peter Vandermeersch tegen.

RTL Nieuws onthulde dezelfde avond dat het om seksueel grensoverschrijdend gedrag ging, een voorval dat zich had afgespeeld voordat Sikkema bij Vice werkte. Anonieme collega’s beschuldigden hem ook van ongepast gedrag op de redactie. Wederom werd er geen wederhoor gepleegd, wat RTL Nieuws nu betreurde.

Een paar dagen later verscheen een achtergrondstuk in de Volkskrant, waarin de losse en wilde cultuur bij Vice werd geschetst en het bewuste incident van Sikkema werd gereconstrueerd. Hij zou ‘te pusherig’ zijn geweest, zei de vrouw, maar het was ‘absoluut geen verkrachting’. Zelf noemde Sikkema zijn ontslag een gevolg van ‘#MeToo-paniek’.

Het oordeel werd aan de lezer gelaten, vond hoofdredacteur Philippe Remarque, maar hij erkende dat het verwarrend was dat er twee boodschappen in stonden. Achteraf gezien had hij liever ‘een zuivere reconstructie van het geval Sikkema’ gemaakt.

Typerend was dat bijna niemand, op Katja Schuurman na, vond dat Gosschalk slachtoffer was geworden van trial by media. Sikkema zou wél zijn veroordeeld door het volkstribunaal. Als een zaak ernstig is en accuraat wordt weergegeven, mogen media kennelijk hun gang gaan. Bij minder zware beschuldigingen die niet eenduidig zijn, krijgen media het verwijt eigen rechter te spelen.

Trial by media lijkt vooral een verwijt dat voortkomt uit het ongemak dat bij veel mensen leeft over #MeToo. Of zoals Vandermeersch zei: ‘Als we schrijven over banken waar gefraudeerd wordt, zegt niemand dat we op de stoel van de rechter gaan zitten.’

 Veroordeeld door de media? Drie casussen ontleed
Eind 2018 blikte de Volkskrant terug op drie #MeToo-zaken. Experts mochten beoordelen of er sprake was van trial by media. Ook de casus van Casper Sikkema werd onder de loep genomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.