Theaterrecensie Heisenberg

Als eigenzinnig relatiedrama schiet Heisenberg behoorlijk tekort (drie sterren)

De relatie tussen de hoofdpersonen ontrolt zich van nogal genant naar übersentimenteel.

Hans Croiset en Elsie de Brauw in Heisenberg Beeld Sanne Peper

Het opmerkelijkst aan de voorstelling Heisenberg van Theater Rotterdam is de vormgeving. Geluid, muziek, licht, decor – er is zichtbaar veel aandacht (en geld) aan besteed. Waarschijnlijk om de merkwaardige, soms zelfs ongeloofwaardige inhoud van het stuk wat meer entourage te geven. In de gesampelde muziekscore horen we zowel Mieke Telkamp als Hildegard Knef, maar ook sonates van Bach en Sjostakovitsj. Melanie’s briljante versie van Ruby Tuesday ondersteunt een ongemakkelijke seksscène ; het decor (ontwerp: Marc Warning) is de abstracte weergave van een slagerij, met veel plastic en immense schuivende panelen.

Heisenberg (vernoemd naar de Duitse natuurwetenschapper die in dit stuk even wordt aangehaald) is een toneelstuk van Simon Stephens, de Engelse schrijver die hier vooral bekend is van stukken als Pornography en Song from far away. Uitgangspunt is de toevallige ontmoeting van een jongere vrouw en een oude man op een treinstation.

Georgie (Elsie de Brauw) is zo’n type vrouw tussen losgeslagen en ontredderd in, een beetje mal en nogal neurotisch. Alex (Hans Croiset) is slager, een sombermans, peinzend over zijn verleden en vergetelheid zoekend in de muziek. Als zij hem geheel uit het niets een kus geeft, ontstaat er een soort van relatie, die zich ontrolt van nogal genant naar über-sentimenteel. Zij bepaalt het tempo, hij de pauzes. Heisenberg is een beetje een mix van een vroeg stuk van Harold Pinter en Noël Cowards Brief Encounter: een toevallige ontmoeting wordt in een vervreemdend perspectief geplaatst.

In regie van Johan Simons bedienen de twee acteurs zich van bewust aangezet acteren. De Brauw fladdert en vlindert tamelijk geniaal over het podium, in een aaneenschakeling van hunkering en aanstellerij. Croisets bijna-lethargie verandert gaandeweg in een warm mededogen en opbloeiende levenslust. Het is aan deze uitstekende toneelspelers te danken dat je bij de les blijft, want als eigenzinnig relatiedrama schiet Heisenberg behoorlijk tekort. Behalve als je wilt geloven dat de hang naar geborgenheid zulke groteske vormen kan aannemen als bij een vouw als Georgie.

Stephens wil overduidelijk aantonen dat twee zulke uiteenlopende mensen elkaar als passerende schepen in de nacht kunnen ontmoeten. Dat levert in dit geval een nogal onevenwichtige productie op. Knap is hoe vooral De Brauw een soort lichtheid inbrengt en Croiset een nuchtere relativering, waardoor er om sommige situaties te lachen valt. Helaas was ik niet kapot van de vertaling van Ariane Schluter, met woorden als ‘rete-goed’, ‘sodeknetter’ en veel ge-kut.

Tenslotte vroeg ik me als fervent volger van het werk van Johan Simons af wat de makers bewoog juist dit stuk te kiezen. Ja, De Brauw, Croiset en Simons hadden al langer de wens met elkaar samen te werken, lees ik. Prima, maar misschien hadden ze nog ietsje langer moeten zoeken naar geschikt materiaal.

Heisenberg van Simon Stephens door Theater Rotterdam. Theater. Regie: Johan Simons. 11/1, Rotterdamse Schouwburg. Tournee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden