kunstwerk van de week

Als de politiek er niet uitkomt, rest de kunst, moet de Joods-Israëlische musicus Daniel Kiczales hebben gedacht

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: de video The Messenger van Daniel Kiczales.

Daniel Kiczales in zijn video The Messenger, te zien in Museum Krona in Uden.  Beeld Natascha Libbert
Daniel Kiczales in zijn video The Messenger, te zien in Museum Krona in Uden.Beeld Natascha Libbert

Hoe verzoen je twee volkeren die al tijden een onverzoenbare geschiedenis delen? Palestijnen en Israëliërs. Als het praten is opgehouden, politiek onttoereikend is, geloven te ver uiteen liggen, machtsverhoudingen ongelijk zijn. En steeds maar weer het geweld oplaait?

Dan ga je op een berg staan in een lichtblauw jeans shirt, de rode riem van je even rode elektrische gitaar om de schouder geslagen. En je gaat spelen, precies op het moment dat de muezzin de eerste woorden van een van zijn vijf gebedsoproepen begint te zingen.

Zangstem en gitaar

Zinloos? Mag zijn. Maar niet voor de Joods-Israëlische musicus Daniel Kiczales. Hij ging met zijn Fender en geluidsinstallatie naar de top van de Scopusberg, Oost-Jeruzalem, langs de weg naar de plaatselijke kunstacademie, met uitzicht over de Palestijnse wijk Al-Issawiya. En speelde daar zijn vingers blauw.

Het 17 minuten en 18 seconden durende videoduet tussen de hese zangstem van de muezzin en de echoënde klanken van stalen gitaarsnaren gaat van rauw hakwerk tot melodisch gekabbel, alles even ritmisch als wat de gebedsoproeper vijf keer per dag vanuit de minaret de islamitische geloven toezingt. Alsof ze elkaar begeleiden.

The Messenger, de boodschapper, heet de video uit 2011. Tien jaar oud dus. Maar hij heeft spijtig genoeg aan actualiteit niets ingeboet. In tegendeel, gezien de crisis en ellende van afgelopen maand, met duizenden raketten over en weer en een paar honderd doden. En het vooruitzicht dat het de komende jaren niet veel anders zal zijn. Goed dat het werk, geprojecteerd op grootformaat, nu in Museum Krona in Uden is te zien, als herinnering dat het nooit te laat is om in welke vorm ook verzoening na te streven.

Daniel Kiczales ging met zijn Fender en geluidsinstallatie naar de top van de Scopusberg, Oost-Jeruzalem, met uitzicht over de Palestijnse wijk Al-Issawiya. En speelde daar zijn vingers blauw. Beeld Natascha Libbert
Daniel Kiczales ging met zijn Fender en geluidsinstallatie naar de top van de Scopusberg, Oost-Jeruzalem, met uitzicht over de Palestijnse wijk Al-Issawiya. En speelde daar zijn vingers blauw.Beeld Natascha Libbert

Als de politiek er niet uitkomt, rest de kunst, moet Kiczales hebben gedacht. Het is een opvatting die hij deelt met de Iraaks-Koerdische kunstenaar Hiwa K. Ook voor hem geldt dat politieke problemen niet altijd met politieke kunst vereffend moet worden. Eerder met poëzie.

K verzamelde samen met de Iraakse ijzerhandelaar Nazhad aan de grens met Iran schroot van oorlogstuig uit de Iraaks-Iraanse oorlog en de beide Golfoorlogen. De kogels, projectielen, tanks en vliegtuigen, afkomstig uit landen als Italië, China, Duitsland, Japan en de Verenigde Staten, liet hij omsmelten tot ijzerbroden en verscheepte die naar Italië om er een kerkklok van te gieten.

The Bell Project van de Iraaks-Koerdische kunstenaar Hiwa K. De film was afgelopen jaar te zien in de presentatie Living Forgiving Remembering van Museum Arnhem. Beeld
The Bell Project van de Iraaks-Koerdische kunstenaar Hiwa K. De film was afgelopen jaar te zien in de presentatie Living Forgiving Remembering van Museum Arnhem.
null Beeld

De video ervan, The Bell Project, werd enkele maanden geleden nog door Museum Arnhem getoond in de tijdelijke presentatieruimte De Kerk. K legt daarin uit dat het in Europa in tijden van oorlog gebruikelijk was kerkklokken te smelten en er wapens van te maken. Nu is het volgens hem de hoogste tijd de omgekeerde weg te bewandelen. Om geweld om te zetten in klokgelui. In een krachtig geluid. ‘Het is een taal die je lichamelijk bekruipt, die werkt op je gevoel’, zei hij in het kunstblad Metropolis M.

Tony Blair

Uit dat interview bleek ook dat hij al jarenlang het idee koestert om gitaarles te nemen met Tony Blair, de Britse oud-premier en een van de architecten achter de laatste Golfoorlog. Drie kwartier om over muziek te praten, of je je nagels moet vijlen en welke hout voor het instrument het meest geschikt is. Niet over politiek. ‘Het is niet ironisch bedoeld.’

Gitaarmuziek als verbroedering.

De eenzame poging van de rossige gitarist op de Scopusberg is ontroerend. Net als de eenvoud van zijn onderneming. Moge het hem lukken dat ergens voorbij de grens van waar Israëliërs en Palestijnen wonen, over de betonnen muur die hen scheidt, zijn klanken voor kalmte en begrip zullen zorgen. Insjallah.

Wie?

Daniel Kiczales (1980)

Wat?

Muziekvideo The Messenger uit 2011

Waar?

Op de tentoonstelling Tussen werelden. Chagall & hedendaagse kunstenaars. Museum Krona, Uden

Wanneer?

5/6 t/m 26/9

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden