Als de dichter zich ongemakkelijk voelt, is hij op zijn sterkst

 

Wat blijft er van je over als je vader wordt? Hoe kun je je voorbereiden op het vaderschap wanneer alle aandacht uitgaat naar de aanstaande moeder? In De man die ophield te bestaan schrijft Ingmar Heytze, met een toon die schommelt tussen gelaten en gedragen, over wat het voor hem betekent om vader te worden. De vraag wat het betekent er (niet) te zijn, en in welke hoedanigheid, meandert als een onderstroom door de bundel.


Alles wat men bij een zwangerschap kan verwachten komt voorbij: onzekerheid, redeloze trots, vermoeidheid, een kotsende vrouw, de echo, de vroedvrouw. In 'Verloskunde' voelt Heytze zich buitengesloten: De vroedvrouw praat met mijn vriendin./ Ik heb straf vandaag, zit op een stoel/ niet te bestaan. Juist wanneer de dichter zich ongemakkelijk voelt, zijn de gedichten op hun sterkst. Dan ontstaan er wrange regels die niet precies te duiden zijn en die de lezer op het puntje van zijn stoel houden: Op tafels slapen baby's/ eeuwig in hun halve houten buik.


De dichter dwaalt in gedachten af naar de dood: In elke boomstam zit een kist. / Ik haal alles uit elkaar, verzaag mezelf/ totdat ik pas, staar uit het raam/ naar de laan met platanen. De vroedvrouw negeert hem, hij zweeft omhoog en ziet dat de tafel de vorm heeft van een ei. Het kind in mij/ krast grove dingen in het smetteloze blad. De lezer moet helaas raden wat die grove dingen precies zijn.


Sommige mensen gaan te biecht/ bij een zwangere vrouw, observeert Heytze raak. Op de trap bekent een buurman van beneden dat zijn moeder van achtentachtig hem heeft verteld over broers die hij niet heeft,/ nooit had, een tweeling ergens/ in haar hoofd die op de valreep/ nog een leven krijgt. Ze wil weten/ waar de foto's zijn. Steeds vaker/ vraagt ze boos waarom er iemand/ in haar kamer staat, de hele nacht,/ die wacht en kijkt en zwijgt. Dreigende geboorte en dreigende dood worden tegen elkaar afgezet, zonder dat er iets wordt opgelost in dit gedicht. Het raadsel in de buik en het raadsel van de nachtelijke, starende figuur versterken elkaar.


Op zolder vindt de dichter een oude brief waarin hij leest dat hij dood wordt gewenst. Er ontstaat een aangrijpend beeld van de aanstaande vader: Ik lees: ik was een slechter mens./ Een goede verliezer. En beter in bed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden