Almere is klaar voor zijn glanzende metamorfose

Langzaam maar zeker kruipt Almere in zijn nieuwe huid. Nadat er eerst al een supervisor was aangesteld voor de vernieuwing van het stadshart, de architect Rem Koolhaas, is er sinds november een quality-team aangesteld dat het veranderingsproces moet gaan bewaken....

JAAP HUISMAN

Van onze verslaggever

Jaap Huisman

ALMERE

Gisteravond overhandigde dat 'Q-team' zijn manifest. Dat document is de blauwdruk voor de metamorfose die Almere de komende tien jaar tussen het Weerwater en het station moet ondergaan.

Eindelijk moet Almere dat grootstedelijke karakter krijgen dat past bij een stad van 180 duizend inwoners in de toekomst. Een stadscentrum waar de bewoner van Almere Buiten als vanzelfsprekend naar toe zou trekken, zei de wethouder voordat hij schielijk vertrok.

Koolhaas, de bedenker van het Masterplan, ziet het vernieuwde Almere als een stad met twee polen waartussen de spanning moet oplaaien. De identiteit die de nieuwe stad nu ontbeert, dankt ze aan een glooiend maaiveld, een kunstmatige berg waar bestaande wegen in wegduiken en uit tevoorschijn schieten. Een heuvel ook die het centrum splitst in een benedenwereld en een bovenplein. Die benedenwereld is vooral het domein van de auto, geparkeerd dan wel rijdend. Verder kunnen er supermarkten, warenhuizen en lobbies van woongebouwen in worden gevestigd.

Koolhaas vergelijkt die onderlaag met de printplaat van een transistor of computer. Uit die plaat steken bouwblokken waarvoor nu de architecten moeten worden aangezocht. Dat moeten figuren zijn die geen genoegen nemen met de middelmaat, maar die met onverwachte voorstellen komen. Ze mogen geen egotrippers zijn. Nee, Koolhaas wil dat ze een relatie aangaan met de buren en met het geheel.

'Ik zie mezelf als een surfer in de branding; hij heeft geen invloed op de kracht en de richting van de golven, maar door ze op een intelligente manier te gebruiken is hij in staat precies de sierlijke bewegingen te maken die hij in zijn hoofd had,' zo omschrijft Koolhaas zijn positie als stedenbouwkundige in de Almeerse situatie.

Almere zoals het in de jaren zestig op de tekentafels werd geboren, is een geometrisch opgezette stad met een voorspelbaar patroon van vierkante kavels. Alleen door een afwijking kun je, zegt Koolhaas, het centrum dat bijzondere geven waardoor het aantrekkelijk wordt voor de buitenwijk-bewoners. Vandaar dat glooiend maaiveld dat doorkruist wordt door een diagonaal. De bouwblokken daarop, met als bestemming onder meer cinema, vrijetijdscentrum en theater, mogen een vrije vorm krijgen. Dat veronderstelt wel strikte regels om samenhang tussen de onderdelen te bereiken. Hoe vrijer hoe strenger, is straks een motto bij de werkzaamheden. Trial and error is een tweede. De grootste verdienste van Koolhaas is dat hij het Weerwater heeft ontdekt en een functie heeft gegeven, prees stedenbouwkundige M. Schoenmakers van MAB-projectontwikkeling gisteren het masterplan. Aan die oever, waar Almeerders flaneren noch hun hond uitlaten, mag best iets monumentaals worden gebouwd.

Het Qualityteam is onverwacht snel met zijn document gereedgekomen. Nu kunnen spijkers met koppen worden geslagen. De bezetting van het team, dat regisseert, adviseert en bewaakt, is heterogeen. Tania Concko, een Franse stedenbouwkundige, ziet nu haar eerste grote opdracht voltooien: de bebouwing van de oevers van de Zaan bij Zaanstad. Manuel de Sola Morales is uit Barcelona gehaald waar hij ervaring heeft opgedaan met de vormgeving van het nieuwe waterfront. Arnold Reijndorp wordt als stadssocioloog geacht zijn visie te geven op aspecten als leefbaarheid en gebruik. Maarten Schmitt tenslotte brengt zijn kennis in, die hij heeft opgedaan als stadsbouwmeester van Groningen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden