Alles wat een vrouw als huishoudster dient te weten

Omdat ik een moeder ben en een dochter heb, kocht ik bij een internet-uitdragerij een boekje uit 1907: Het Boek voor Moeder en Dochter, ondertitel: 'Volledig onderricht in alles wat eene vrouw, als huishoudster en moeder, dient te weten. Met kerkelijke goedkeuring bewerkt, door een R.K. priester.'

Een hele mond vol, maar er staat dan ook nogal wat in, van de 'grootste vijanden der huiselijke welvaart' ('drankzucht, genotzucht en pronkzucht') via 'het verdrijven van ongedierte' ('Een probaat middel tegen allerlei klein ongedierte is het sap van rijpe komkommers'), het 'aanschaffen en vervaardigen van beddengoed' ('als de paardeharen matras hard geworden is, moet ze worden uitgeplozen'), het 'slachten, uithalen en opmaken van vogels' ('met een puntig mes haalt men nu de oogen en ooren uit, snijdt de tong af, trekt de huid van den kam en snijdt de pooten af bij het kniegewricht') en genotmiddelen ('ouders die het goed meenen met hunne kinderen, laten hunne jongens niet te vroeg rooken') tot de opvoeding: 'De moeder zoeke geen werk in een fabriek of elders buitenshuis, want de plaats eener moeder is thuis, bij haar kind.'

Er volgen handige tips om 'nijd en afgunst' of 'snoepzucht en diefachtigheid' te voorkomen ('zeer verkeerd zou het zijn, aan het kind snoepcenten te geven, want de eens opgewekte snoeplust streeft altijd naar meer, en zo komt het van snoepen tot stelen'). Bidden is van groot belang, ook bij de allerkleinsten: 'Moeder, neem het kind op uw schoot, leer het de handjes vouwen, de oogjes naar den hemel richten en de zoete namen van Jezus en Maria uitstamelen.'

Ook de 'Reinheid des harten' komt ter spake, inclusief het beruchte slapen met de armen boven de dekens, en 'Langer dan noodig is te bed te blijven liggen is onder meenig opzicht afkeurenswaardig'. Bovendien: 'Zorg dat uwe meisjes, ook 's zomers voldoende gekleed zijn, opdat niet bij haar spelen, springen of zitten de eerbaarheid gekwetst worde. (...) Heeft de moeder een kindermeisje, dan moet ze toch zelf de jongens wasschen'.

A propos kindermeisjes: er is een hele bijlage over 'de dienstbodenstand', vergezeld van de waarschuwing; 'Reis nooit op goed geluk naar eene vreemde stad in het buitenland om er een dienst te zoeken; door geweetenloze menschen wordt niet zelden een schandelijken slavenhandel gedreven met onervaren meisjes die in eene vreemde stad onbeschermd, onweetend en hulpeloos aankomen en dan de prooi worden van de grootste ellende.'

'Zeg', zei ik tegen mijn 16-jarige dochter, 'ga jij eens gauw dat paardeharen matras uitpluizen en slacht ook even een kip. Vergeet de tong niet af te snijden. Dan pers ik intussen een rijpe komkommer uit tegen het ongedierte en daarna gaan we...'.

'Leuk, mam', zei ze afwezig. 'O ja, trouwens, ik moet volgende week debatteren, met het Europese Jeugdparlement. In Albanië. Leuk hè?'

Albanië? Hoe zou het daar zijn met de schandelijke slavenhandel? Ik denk dat ik haar voor de zekerheid vanavond maar even op schoot neem. Dan leer ik haar de handjes vouwen, de oogjes naar de hemel richten en de zoete namen van Jezus en Maria uitstamelen.

Wie weet helpt het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.