Allerlaatste Caracara ter wereld

Koffie als vloeibaar asfalt

Het proza van Peter Verhelst is lastig te duiden. Maar het effect van zijn poëtische taal is niet gering.

Een tropisch eiland als uit een reclamespotje met 'stranden van wit, zwart, paars, bruin gemalen marmer'. Bij uitzondering heeft Peter Verhelst, die vooral geroemd wordt om zijn poëtische taal, zijn exotische verhaal De allerlaatste caracara ter wereld bijna van een echte plot voorzien, met de Belgische arts Victor Duval in de hoofdrol. 'Mijn specialiteit is het leven en het jouwe is het leven na de dood', zegt die tegen zijn vriend de priester Patrix Coriolon. Beide buitenstaanders hebben te maken met de traditionele waarden van de oorspronkelijke bewoners, voor wie de oude goden en rituelen meer betekenen dan de moderne geneeskunde en het christendom.

'Het is halfzes 's ochtends wanneer in de mangrove, haperend aan de ademwortels van de bomen die slordig in het water staan. . .' is een zin die telkens terugkeert en steeds anders eindigt. Er doemt een beeld op van een bijna tijdloos eiland, als in een mythe. En de personages hebben ook iets sprookjesachtigs. De inheemse Cassandra die elke nacht langs de vloedlijn op haar in zee verdwenen geliefde wacht, Madame die koffie als 'vloeibaar asfalt' schenkt en de onbekende vrouwen die aanspoelen op het eiland als zwijgende zeemeerminnen. Zijn ze echt of leven ze alleen in verhalen? Maar 'zolang we geloven in de kracht van verhalen, gaat er niets verloren', klinkt het bezwerend.

Er blijft veel ongezegd in deze novelle. Dat prikkelt de nieuwsgierigheid. Ook vereist het zorgvuldig lezen, en dat is op zich geen straf. Tegelijkertijd is het moeilijk om grip te krijgen op het verhaal. Hoe moet je het lezen? Staan de zwijgende vrouwen voor asielzoekers die naamloos een besloten gemeenschap binnendringen, die daarop zowel zorgzaam als bezorgd reageert? Of is het een sprookje over kolonisatie zoals die in grote delen van de wereld heeft plaatsgevonden met alle wreedheden vandien?

Je kunt je ook zonder je om een plot te bekommeren, laten verlokken door de dichterlijke taal van Verhelst, die hier en daar schrijft als 'muziek die ons terugvoert naar de tijd dat we nog niet konden praten, maar wel zongen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden