FEUILLETON

Alleen maar nette mensen vieren Sinterklaas

Robert Vuijsje wekt de personages uit zijn bestseller Alleen maar nette mensen weer tot leven. In de komende drie weken publiceert de Volkskrant dagelijks een deel uit het 15-delig feuilleton Alleen maar nette mensen vieren Sinterklaas. Vandaag deel 1.

De filmposter van Alleen Maar Nette Mensen.

Het is Vuijsje vaak gevraagd, tijdens lezingen die hij gaf na de verschijning van Alleen maar nette mensen: wanneer komt het vervolg op dit boek? Maar Vuijsje had geen plannen in die richting, hij had het verhaal wel verteld in zijn eerste roman. Nog eens met dezelfde personages en thema's aan de slag gaan leek hem 'een beetje flauw'.

Totdat een televisieproducent hem dit jaar benaderde voor een televisieserie op basis van het boek. Hij begon voorzichtig na te denken over nieuwe verhaallijnen en bedacht dat de sinterklaastijd, en dan vooral de discussie die sinds een paar jaar in november de kop opsteekt over Zwarte Piet, zich goed zou lenen om aan de hand van de Alleen maar nette mensen-personages te beschrijven.

Een tv-serie werd het niet, wel een feuilleton, vanaf vandaag dagelijks te volgen in de Volkskrant. Omdat Vuijsje zich levendig kan voorstellen dat veel lezers en landgenoten inmiddels nogal moe zijn geworden van de zwartepietendiscussie, bedacht hij deze nieuwe manier om erover te schrijven.

Vuijsje: 'Mensen maken zich druk over het wel of niet zwart schminken van een gezicht, maar feitelijk staat dat natuurlijk voor een grotere kwestie, namelijk hoe we in Nederland met elkaar samenleven. De autochtone Hollander, die Zwarte Piet wil behouden, vindt: een Nederlander, dat is iemand die eruit ziet zoals ik. Maar die gedachte gaat voorbij aan het gegeven dat er inmiddels meer dan een miljoen Nederlanders zijn met een afkomst elders.

'Dat komt nu voor het eerst tot een clash, omdat deze nieuwe Nederlanders hun mond opentrekken. Hun ouders voelden zich nog te gast, die wilden niet een al te grote mond hebben. Maar deze generatie is hier geboren en vindt: wij zijn net zo Nederlands als ieder ander. Waarom zouden wij ons aanpassen? Wij hebben net zoveel rechten. Dat is een ingewikkelde, brede discussie. Met dit feuilleton hoop ik er op een toegankelijke, amusante en prettige manier over te schrijven.'

Bestseller

Robert Vuijsje schreef in 2008 zijn debuutroman Alleen maar nette mensen. In deze bestseller beschrijft hij hoe de Joodse David Samuels (21), opgegroeid in Amsterdam-Zuid, op zoek gaat naar zijn ideale vrouw - die hoe dan ook zwart moet zijn en bedeeld met grote maten. Hij krijgt een relatie met Rowanda (23), een alleenstaande moeder uit de Bijlmer. Het boek, dat in 2012 werd verfilmd, kreeg literaire prijzen, maar riep ook negatieve reacties op. Vuijsje werd beticht van racisme en seksisme. Anderen noemden het 'een boek dat belangrijke maatschappelijk thema's aansnijdt, op een verfrissende, confronterende, hartverwarmende en sensuele manier'. (juryrapport Gouden Uil)

De personages uit Alleen maar nette mensen lenen zich hier goed voor, zegt Vuijsje. De in Amsterdam-Zuid opgegroeide Joodse David heeft zo'n andere achtergrond dan de Surinaamse Rowanda uit de Bijlmer, dat clasht lekker. Bovendien, zegt Vuijsje, Rowanda (stiekem zijn lievelingspersonage) is nogal uitgesproken, die komt met veel weg.

Vuijsje: 'In het eerste deel van het feuilleton komen ze in een shisha-lounge met alleen maar Marokkaanse mannen. Als een Hollands personage zou vragen of hun vrouwen het huis niet uit mogen, zou dat neerbuigend kunnen klinken. Rowanda kan meer maken.'

Vuijsje wil met zijn feuilleton vooral laten zien tot welke problemen en keuzen het ter discussie stellen van de geschminkte Piet heeft geleid. Scholen, winkels, bedrijven; op veel plekken wordt geworsteld. Neem de HEMA, die vorig jaar aankondigde Zwarte Piet uit de winkel te laten verdwijnen, maar daar zo veel kritiek op kreeg dat ze op dit idee terugkwam. Vuijsje: 'Het moest geen sociaal-wetenschappelijke verhandeling worden. Ik wilde het persoonlijk maken. Hoe gaan David en Rowanda in de praktijk met dit dilemma om?'

De hoofdrolspelers

David Samuels
Groeide bevoorrecht op in Amsterdam-Zuid. Is een Jood, ziet eruit als een Marokkaan. Kwam in zijn zoektocht naar wie hij is en waarbij hij hoort uit bij Rowanda. Dat was niet om zijn nette ouders te provoceren.

Rowanda Pengel
Groeide minder bevoorrecht op in de Bijlmer. Kwam ondanks beperkt contact met witmensen uit bij David. Vroeg bij haar eerste bezoek aan zijn vader: 'Heeft u al die boeken gelezen?' Dat was geen provocatie.

Overigens, voor de oplettende lezer: aan het eind van de roman waren David en Rowanda uit elkaar en maakte David avances naar een Marokkaanse caissière. In Alleen maar nette mensen vieren Sinterklaas zijn David en Rowanda weer een stel. Vuijsje: 'Het was heerlijk om ze weer bij elkaar te brengen.'

Robert Vuijsje en zijn vriendin praten met acteur Jeroen Krabbé voor de première van Alleen Maar Nette Mensen. Beeld anp

Alleen maar nette mensen vieren Sinterklaas (1)

David en Rowanda zaten in de shisha-lounge De Nijl, op de Amstelveenseweg bij het Vondelpark, waar je niet een shisha-lounge vol mocro's zou verwachten. Door een soort kralengordijn waren ze naar binnen gelopen. Rowanda keek om zich heen. Op zwarte leren banken en kussens met zo'n Arabisch design rookten ze van de waterpijpen.

'Wat moeten we hier?', vroeg Rowanda. 'Wil je weer laten zien dat je bij die mensen hoort?' Voor ze op een bank ging zitten, keek ze of de kussens wel schoon waren. 'En waarom zijn hier alleen mannen? Die vrouwen van ze mogen het huis niet uit?'

Op de televisie werd een Engelse voetbalwedstrijd vertoond, met Arabisch commentaar. Verder praatte niemand zo hardop als Rowanda. 'En hoe zit het met die pijpen? Maken ze die schoon? Ik ga hier niets in mijn mond doen.'

David vroeg: 'Zitten ze te blowen, wat roken ze eigenlijk?'

'Jij wilde hier naar binnen', zei Rowanda. 'Wat denk je dat ik ben, jouw Afrikanen-reisgids?'

Op de bank naast hen zaten twee jongens. Ze noemden elkaar Karim en Anouar. Karim droeg zwarte sportschoenen met een witte onderkant.

'Zijn ze van Lanvin?', vroeg David. 'Ik heb die schoenen zien staan voor 350 euro.'

Rowanda keek hem nog steeds aan. 'Waarom moet ik weten wat voor patta's dat zijn? Het zijn jouw mocro-vriendjes.'

David was stil. Ze luisterden naar Anouar en Karim. Anouar was bezig met een verhaal over zijn neef Said die vastzat. Anouar vond het niet terecht. Ja, Said had die scooter gestolen, maar kijk eens wat allemaal van hen was gestolen, ze waren hier met schepen naartoe gebracht en gedwongen aan het werk gezet, alles was van ze afgepakt, mocht Said dan een keer iets terugpakken?

'Wacht even', zei Rowanda.

David zei: 'Doe maar niet.'

'Meneer Anouar', zei Rowanda.

Anouar vroeg: 'Ja?'

'Wacht even', zei Rowanda. 'Doe jij nou alsof jullie hier naartoe zijn gebracht? Probeer jij onze geschiedenis af te pakken?' Ze was even stil. 'Alsof die ook van jullie is en niet alleen van ons?'

Anouar lachte. 'De geschiedenis is toch van iedereen? Mag ik niet wat lenen van jullie?'

Rowanda lachte niet.

'Maar serieus', zei Karim. 'Die Zwarte Piet, hoe hebben jullie dat gedaan? Wij hebben een miljoen moslims, denk je dat Suikerfeest een vrije dag is?

Anouar vroeg: 'Of Offerfeest?'

'Pinksteren', begon Karim. 'Hemelvaart, Eerste Paasdag, Tweede Paasdag, Eerste Kerstdag, Tweede Kerstdag, hoeveel dagen hebben die mensen?'

'Denk je dat die tatta's nog naar een eh... naar een kerk gaan?', vroeg Anouar.

Karim vroeg: 'Hebben ze nog een kerk? Geef ons een van die dagen voor Suikerfeest.' Hij stond op en ging dichter bij Rowanda zitten. 'Serieus, hoe hebben jullie dat geregeld?'

'Bedenk je eigen masterplan maar.' Rowanda stond op en wees naar David. 'Of vraag hem hoe ze die 4 mei hebben geregeld. Kom David, we gaan.'

'Eh oké.' David stond ook op. 'Ik moet je trouwens iets vertellen.'

Rowanda vroeg: 'Heb je een andere chick?'

'Nee', zei David, 'Het is ingewikkelder.'

Morgen in de Volkskrant: deel 2

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden