Alleen de angstige hoofdpersoon komt tot leven

Een van de markantste romanpersonages van dit jaar: Thomas Karel Kuiper, kortweg Tom, een angstige, door status gedreven accountmanager die een zenuwinzinking nabij is. Het gaat niet goed op zijn werk, thuis is het nog erger. Zijn vrouw en kinderen lijken hem buiten te sluiten en Tom is ervan overtuigd dat iedereen erop uit is om hem te vernederen.

Indringend

Henk van Straten (1980) maakt in Bidden en vallen van meet af aan duidelijk dat Toms leven een nachtmerrie is: wakker worden met een kater na de zoveelste keer te veel whisky drinken, gefrustreerde seks met zijn lethargische vrouw, een woede-uitbarsting tegen zijn kinderen. Tom vlucht het huis uit in een poging zijn kop boven zijn 'logge vlees en verwarring' uit te steken. Dan wordt hij door een jongen in het park aangesproken: 'Faggot, voor honderd euro pijp ik je.'

Een paar minuten later staat Tom in de bosjes. 'De jongen voor hem, tussen de struiken geknield op een bed van herfstbladeren, lege blikjes, snoepverpakkingen en ander zwerfvuil.' De ervaring wordt indringend beschreven. Niet subtiel, wel effectief.

Pathetische zinnen

Maar dan. Van Straten schakelt over naar het perspectief van andere karakters. De pulserende kracht die werd opgeroepen bij Tom vloeit weg. Het geheel krijgt iets houterigs. Alsof het niet meer om het verhaal draait, maar om de maatschappijkritiek die de verschillende personages tot uitdrukking moeten brengen.

Zo is er Toms vrouw, Els. Via haar, 'een vrouw met verdriet in haar hart', moeten we leren dat het boeddhisme in de westerse samenleving slechts een instrument is waarmee huichelachtige goeroes wanhopige vrouwen bespelen. Of Farid, een 'halfbloedje met een minderwaardigheidscomplex', die staat voor het schisma tussen de Nederlander en de moslim.

Pathetische zinnen moeten de indruk wekken dat het hier wel degelijk om echte mensen gaat. Over Els: 'Er waren dingen gebeurd, ze had dingen gevoeld.' Over Farid: 'Het splijten van hun wereld voelde als het splijten van zijn ziel.'

We lezen verder om te weten te komen hoe het afloopt met Tom, het enige personage dat is gaan leven, dat méér is dan een bloedeloos concept. Maar ook hij redt het niet. In de apotheose trekt Van Straten de angel uit Toms lijden, en daardoor ook uit het enige wat deze roman staande hield.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden