Alle ballen probleemloos in de lucht

Politiethriller met vaart

De Deense thrillerschrijver Michael Katz Krefeld neemt risico door verschillende verhaallijnen lang naast elkaar te laten lopen. Maar hij weet wat hij doet.

In Das Leben der Anderen, de Oscarwinnende film van Florian Henckel von Donnersmarck uit 2006 over de paranoia van de DDR, zit de kleurloze Stasi-officier Gerd Wiesler dag in, dag uit het leven van een subversieve toneelschrijver af te luisteren. Hoe meer hij weet van de toneelschrijver en de vrijzinnige wereld waarin die zich begeeft, hoe meer hij ook zijn eigen wereld leert kennen: een wereld van achterdocht, van boosaardigheid, van haat.

Foto Thomas A.

Bikkelharde Ossie

Wie Afgezonderd leest, het tweede deel uit de Ravn-reeks van de Deense thrillerschrijver Michael Katz Krefeld, ziet bij de gezagsgetrouwe Stasi-agent Hausser, die in de maanden voor de Mauerfall een frauderende bankier met plannen om de Republiek te ontvluchten afluistert, bijna automatisch de melancholische, zachte gelaatsuitdrukking voor zich van acteur Ulrich Mühe, die Wiesler speelde in Das Leben der Anderen. Langzaam wordt duidelijk dat we niet te maken hebben met een intelligente twijfelaar, maar met een bikkelharde Ossie die weigert te zien dat de Rode Droom z'n langste tijd heeft gehad.

De Hausser-lijn is slechts een van de drie verhalen die Katz Krefeld in hoog tempo en door middel van korte hoofdstukjes met elkaar afwisselt. Het duurt even voordat duidelijk wordt wat de observaties van die harde Stasi-officier in hemelsnaam te maken hebben met het verhaal van de ietwat sneue single Mogens Slotsholm en met de privédetective Thomas Ravnsholdt ('Ravn', voor vrienden en trouwe lezers). De eerste gaat er in het begin van het boek vandoor met een reusachtige hoeveelheid contanten uit de kluis van zijn baas in zijn jas, en het leven van de tweede ligt in scherven nadat zijn vriendin Eva bij een inbraak om het leven is gekomen.

Verhaallijnen

Het verhaal ontwikkelt zich in de goede traditie van de moderne Scandinavische politiethriller: Mogens en de inhoud van diens jas verdwijnen op onnaspeurbare wijze op de Berlijnse Teufelsberg en Ravn gaat, op aandringen van Mogens' mooie zus, naar hem op zoek. Wat de verhaallijn met kolonel Hausser en zijn plichtsbetrachting aan het einde van de jaren tachtig te maken heeft met de verdwijning van een wat wereldvreemde Deen in 2013, blijft lang een raadsel. Maar wat kan het schelen: Katz Krefeld houdt die ballen zonder enig probleem in de lucht. Wat hij doet, is knapper dan het op het eerste gezicht lijkt: niet alleen schakelt hij per hoofdstuk snel en trefzeker van het ene register, de ene sfeer naar de andere: hij weet ook de vaart er op alle fronten goed in te houden. Bovendien hebben de zinnen iets ritmisch, kort-lang-kort-kort-lang en dat vierhonderd pagina's lang.

Minpuntjes

Tegenover al die plusjes staan ook wel wat minnetjes, want perfect is Afgezonderd bepaald niet. Zo behoren Ravns vrienden - de rokkenjagende journalist Eduardo en Victoria, die een antiquariaatje bestiert - tot het soort bijpersonages die je het liefst nog hetzelfde hoofdstuk dat ze worden geïntroduceerd met stille trom uit het verhaal ziet verdwijnen. Daarnaast lijkt detective Ravn uitgetekend aan de hand van min of meer alle illustere voorgangers: hij sombert als Kurt Wallander, zuipt als Harry Hole en speurt als Erlendur Sveinsson. Bovendien maakt Katz Krefeld - wiens Ontspoord, deel 1 van de Ravn-serie, genomineerd werd voor de Prijs voor Beste Scandinavische Thriller - het hier en daar ook wel wat bont met de adjectieven: ieder hoofdschudden is machteloos, elk water ijskoud en al het kabaal hels. Tot slot zijn er ook wat foutjes in de vertaling geslopen: een hotel waar je 'in bent gecheckt'... Dat kan natuurlijk, maar de schrijver heeft het vermoedelijk anders opgeschreven.

Het is een risico: schrijven in verschillende tijden tegelijk, vanuit verschillende perspectieven en met totaal andere decors, zonder dat onmiddellijk duidelijk wordt hoe en wanneer die lijnen elkaar gaan raken, maar Katz Krefeld slaagt in z'n opzet. De intrigerendste figuur in Afgezonderd, Hausser, zien we vermoedelijk niet meer terug in de Ravn-reeks, dus is het te hopen dat Katz Krefeld zich in het volgende deel nog wat meer ruimte gunt om zijn ster Ravn zelf wat kleur op de wangen te schrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.