Alice in bed is een onding zonder dramatische kracht

Halverwege de voorstelling verliezen we de titelheldin uit het oog. Het frêle liggende figuurtje wordt overspoeld door videobeelden: reusachtige pratende monden, taartjes, theepotten en vrouwen deinen om en over haar heen....

Het is de enerverendste scène uit Alice in bed, het enige toneelstuk van Susan Sontag. Tussen de visuele overdaad proberen we een glimp op te vangen van de Nederlandse boventiteling: 'Je hoeft geen genie te zijn om te leven', 'ongelukkig zijn is een vergissing', 'niemand wordt wanhopig geboren'. Om uitspraken zit Sontag niet verlegen, maar door de veelheid schieten ze doelloos voorbij.

Regisseur Ivo van Hove rekent meteen af met de titel door actrice Joan MacIntosh als Alice op een onmogelijk designstoeltje te leggen. Geen bed om in weg te duiken voor de boze buitenwereld. Als een esthetisch object ligt ze uitgestald en wordt zo onderdeel van dit multimedia-kijkspel.

De voorstelling is meer installatie dan toneel, meer beeldende kunst dan theater. Het oogt allemaal als een razend gecompliceerd en perfect uitgevoerd technisch hoogstandje. Jan Versweyveld heeft in deze abstractie van een luxe ziekenkamer tientallen voorwerpen aan draadjes gehangen die langzaam op en neer bewegen: boeken, kopjes, vaders houten been, een tasje, een schemerlampje.

Vrijwel al Alice's tegenspelers, haar vader (Jeroen Krabbé), haar moeder, haar broer, verschijnen op video. Maar wat moeten we met een vrouw die zich in de negentiende eeuw miskend terugtrok in de waanzin? Sontags stuk blijft een onding zonder dramatische kracht of samenhang. Zelfs de slotscène die op papier geestig lijkt en waarin een inbreker haar isolement doorbreekt, is hier volslagen bloedeloos.

Actrice Joan MacIntosh is niets te verwijten. De barse verpleegster zit in haarzelf: razendsnel wisselt ze tussen een kinderstemmetje en een soldateske toon. Maar ze oogt als een gevangene van de techniek: we krijgen geen kans met haar mee te voelen. Pas op het eind neemt ze de vrijheid om met haar tekst te doen wat ze wil: van jazzy tot quasi Gregoriaans slaat ze aan het zingen.

Wat is de oogst van dit multimedia-event? Inhoudelijk graven alle beelden niet dieper dan een MTV-clip. En waarom Van Hove zo gefascineerd zou zijn door dit stuk blijft een raadsel, het is hoogstens aanleiding voor een vormexperiment zonder dat de inhoud er veel toe doet. Die onverschilligheid is aanstekelijk: je kunt er niet eens kwaad van worden. Misschien is dat nog het ergst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden