Alexander blijft van bordkarton

Een jonge onstuimige held, zo is Alexander de Grote de geschiedenis ingegaan. De eerste wereldheerser die in luttele jaren – hij werd maar 33 – kans zag half Azië te veroveren en daar drie eeuwen voor Christus de Griekse beschaving in te voeren. Een geniaal strateeg en een verzoeningsgezinde overwinnaar die de vrouwen van zijn verslagen tegenstander in leven liet.

We zien het in Alexander, het nieuwe toneelstuk van Willem Jan Otten. De piepjonge koning is aanvankelijk verbaasd over zijn succes, maar raakt er meer en meer van overtuigd dat hij een godenzoon moet zijn. Hij streeft naar een wereld van vrede en geluk, maar uiteindelijk ziet ook hij er niet tegenop uit wraak geweld te gebruiken.

Oorlog om vrede te brengen, de verwijzing naar de huidige politiek van Amerika is overduidelijk. Ook destijds werd de historie verdraaid door de machthebbers. Alexander wil alleen zijn heldendaden te boek stellen, maar uiteindelijk laat hij schrijvers vermoorden en gooit hij hun geschriften in het vuur.

Het lijkt alsof Otten onze actualiteit in een historische context wil zetten. In die zin is zijn tekst een ideeënstuk. Macht moet nu eenmaal met geweld worden gehandhaafd, dat is het cliché waarop ook Otten uitkomt. Maar zijn stuk blijft van bordkarton. Hoeveel moeite de jonge regisseur Ira Judkovskaja, die hiermee haar eerste grote zaalproductie aflevert, ook doet om er leven in te blazen.

Net als de acteurs, grotendeels jong, naast twee oude rotten als Mark Rietman en Petra Laseur. In foeilelijke kostuums doen de spelers hun uiterste best de omgeving van een woestijn te suggereren. Maar wat op film moeiteloos kan, lukt nooit op een toneel. Je zou je als publiek hoogstens kunnen identificeren met de jonge Alexander, mooi en krachtig neergezet door de jonge, frêle Kasper Schellingerhout. Maar het geloofwaardig maken van meer dan noblesse en goedertierenheid heeft hij nog niet in huis.

Maar het grote manco ligt bij de tekst. Het zijn grote thema’s die Otten hier aankaart en het zijn er veel te veel. Zijn stuk haalt te veel overhoop en heeft een weinig hechte plot. Het verhaal zwalkt alle kanten op; het biedt je als kijker geen focus waardoor je mee kunt gaan in de gebeurtenissen. Die zijn turbulent genoeg: de oorlog met de Perzen, de beslissende veldslag, Alexanders tegenstander Dareius, wiens liefje ineens in zijn armen valt. Toch lukt het niet om spanning te creëren.

Jammer, want Otten is na zijn debuut Een sneeuw een gewaardeerd toneelschrijver en het is een mooi initiatief van Het Toneel Speelt om Nederlandse schrijvers aan het werk te zetten. Maar Alexander is een passieloze, weinig overtuigende voorstelling met veel te veel pretenties. En als de passie ontbreekt wordt toneel snel een verplicht nummer.

Alexander van Willem Jan Otten door Het Toneel Speelt. Regie: Ira Judkovskaja. In: Stadsschouwburg Amsterdam, 26 september. Tournee t/m 9 december.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden