Recensie Tentoonstelling FOAM

Alex Pragers werk draait om kijken en bekeken worden en alles wat daartussen broeit ★★★★☆

Uit de serie ‘Face in the Crowd’ (2013). Beeld Alex Prager

Iedereen die weet hoe plezierig het is om lekker voyeuristisch van bovenaf te kijken naar een menigte mensen, die tegelijkertijd zowel een amorfe massa is als een verzameling verschillende individuen, die kan z’n lol op bij Alex Pragers fotoserie Face in the Crowd (2013). Zie die strandscène op groot formaat, waarin allerlei vreemde badgasten liggen te zonnebaden, zitten te lezen of zich stierlijk vervelen. Alles is nep: van de gebruinde huid van de vrouw op de voorgrond tot het gepolijste jarenvijftig-Hollywood-sfeertje en de samenstelling van de groep, die te doordacht is, alsof er een reclamebureau op werd losgelaten. Het is verrukkelijk.

Silver Lake Drive is de tweede solotentoonstelling van Prager bij Foam in Amsterdam. De eerste was in 2012, nadat de Amerikaanse fotograaf de Foam Paul Huf Award had gewonnen met haar intrigerende serie Compulsion (nu opnieuw te zien), een serie tweeluiken die steeds bestaan uit een bizar ongeluk (een vrouw die met auto en al door de lucht vliegt, een andere die als wasgoed in een hoogspanningsmast hangt, een huis dat zinkt in de nacht) en een close-up van een oog. In Pragers werk gaat het altijd om kijken en bekeken worden en alles wat daartussen broeit aan angsten, obsessies en eenzaamheid.

Alex Prager – Silver Lake Drive

★★★★☆

T/m 4 september in Foam, Amsterdam. 

Catalogus €45.

Meestal worden deze emoties vertolkt door vrouwen, die regelrecht lijken weggelopen van een filmset. Of nou ja, weggelopen. Ze bevinden zich met hun pruiken, nepwimpers en minirokken nog altijd in een filmische wereld: die van Prager. Die ziet eruit als een mengeling van Alfred Hitchcocks onheilspellende The Birds en andere films uit het noir-genre, en de foto’s van Cindy Sherman en Gregory Crewdson, net zo tot in de puntjes geënsceneerd en gladgeschuurd.

In de eerste tentoonstellingszaal in Foam hangt een aantal van dit soort vrouwen bij elkaar. Ze zijn afkomstig uit verschillende series, onder meer Polyester (2007) en The Big Valley (2008). Het is een begin dat niet helemaal overtuigt. Prager strooit kwistig met cinematografische verwijzingen en als kijker kun je je makkelijk verliezen in overpeinzingen over de betekenis van de vele vogels, vliegtuigen en auto’s, en in de technische perfectie van haar foto’s. Maar uiteindelijk weet ze niet veel toe te voegen aan een vrouwbeeld dat wat sleets begint te worden: dat van de perfecte ‘suburban’ huisvrouw (wit, welgesteld en oneindig eenzaam) wier innerlijke Sturm und Drang tot uiting komt in haar directe omgeving.

Uit de serie ‘The Big Valley’ (2008). Beeld Alex Prager

Prager is zoveel beter wanneer ze die vrouwen niet isoleert, waardoor ze zich slechts verhouden tot hun eigen oppervlakkige zelf, maar ze met al hun opgekropte frustraties middenin zo’n vreemde, diverse mensenmassa plaatst, als een glimlachende bom die elk moment kan ontploffen. Dat doet ze met haar Face in the Crowd-serie in de volgende zalen: vijf van die verrukkelijke tableaux vivants en een film met Hollywood-actrice Elizabeth Banks, die als mooie blonde vrouw met pleinvrees wordt bedolven onder een menigte die zich gedraagt als een monster én bestaat uit afzonderlijke mensen met allemaal weer hun eigen blabla-verhaal.

Verwarrend, beangstigend en actueel in een tijd waarin mensen zich continu moeten afvragen tot welke groep ze eigenlijk behoren en waarin ze tegelijkertijd prat gaan op hun individualiteit en onafhankelijkheid. En Prager spaart de kijker niet. Net wanneer die denkt dat-ie iedereen stiekem uitgebreid kan begluren, wordt er – o horror – vanuit die menigte ineens keihard teruggekeken. Snerpende violen. Opvliegende vogels. Hier is Pragers fotografie echt eng.

La Grande Sortie

Het eind van de overzichtstentoonstelling Silver Lake Drive is bestemd voor Alex Pragers meest recente werk: de film La Grande Sortie (2016), in opdracht van Benjamin Millepied, danser en choreograaf bij Opéra National de Paris. Hierin volgt Prager een ballerina tijdens een optreden, dat al snel ontaardt in een nachtmerrie vanwege de spanning tussen het publiek en de danseres. We zien niet meer wat er daadwerkelijk op het toneel gebeurt, maar wat de ballerina voelt tijdens het dansen, hoe onzeker ze is en hoe ze bijna bezwijkt onder al die vorsende, ongeïnteresseerde, verveelde blikken. Maar uiteindelijk blijkt haar eigen blik het dodelijkst: vanuit de zaal zit ze misprijzend naar zichzelf te kijken. Dan gaat de danseres, poef, in rook op. Haar jurk blijft leeg achter op het podium.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden