RecensieFluwelen woede

Alan Downs slaat door in praatjes over homoseksuele schaamte ★★☆☆☆

Goed om homoseksuele schaamte op de kaart te zetten. Maar met zijn zelfhulpboek doet Alan Downs meer kwaad dan goed.

Beeld Nijgh & Van Ditmar

Zolang homo nog een scheldwoord is en gays ook in de hedendaagse westerse wereld op zijn best worden gezien als sympathieke en aandoenlijke onvoldragen hetero’s, speelt schaamte een venijnige, ingrijpende rol in een gay leven, en het is heel goed om dat eens flink aan de orde te stellen, al is het maar omdat dat verbijsterend weinig gebeurt en een verband zich opdringt met een verhoogd aantal psychische problemen en zelfdoding onder homoseksuelen. Het zal mede daarom zijn dat Alan Downs’ zelfhulpboek Fluwelen woede, helemaal na een Oprah-optreden, vanaf het verschijnen in 2005 enorme weerklank vond onder gays, want Downs verklaart de complete gaye worsteling vanuit het schaamtebegrip. Wat heet: het woord schaamte komt gemiddeld anderhalf keer per pagina voor.

Dat is symptomatisch voor hoe Downs compleet doorslaat in zijn gepsychologiseer van de vaak nogal lauwe grond. Kort door de bocht stelt hij dat schaamte en afwijzing bij homo’s resulteren in een diepe hunkering naar waardering en geliefd-zijn, met als resultaat extreme promiscuïteit, constant hangen in de sportschool en een aanstellerige hang naar buitenkant, van een bespottelijk complete verzameling mid-centurymeubels tot een topcarrière in de kappersbranche, al dan niet allemaal tegelijk. Voor elk van deze veronderstelde gaye eigenschappen, waar op zichzelf al behoorlijk wat op is af te dingen, bestaan minstens twee of drie andere valide verklaringen, maar Downs doet geen enkele poging tot nuance of het blootstellen van de eigen redenaties aan kritiek. Hij is een gaye psychotherapeut die veel gays behandelt, dus hij heeft enig recht van spreken, maar al zijn praatjes zijn oncontroleerbaar, omdat hij vaag kwantificeert (‘velen van ons zijn...’) en z’n redenaties staaft met opmerkelijk in zijn straatje passende, niet traceerbare getuigenissen van ‘Dick uit Omaha’, ‘William uit Denver’ en talloze andere anonymi uit het parallelle universum van zijn therapieland. Downs lijkt veelvuldig zijn eigen n=1 te hebben geëxtrapoleerd, aangevuld met de ervaringen van zijn naar het zich laat aanzien rijke cliëntèle, want bijna elke gay in Downs’ wereld is excessief succesvol.

Gayclichés

Zo ontstaat een afschuwelijk, agressief-eenzijdig, soms kwalijk clichébeeld van de mannelijk-homoseksuele gesteldheid, waarbij talloze gayclichés zonder pardon worden gepathologiseerd, opgetikt in onuitstaanbare clichétaal, waarin elk lichaam ‘chiseled’ is en elk aangeschaft stuk antiek ‘most exquisite’. Downs’ oplossing voor al deze ellende is 73 variaties bieden van ‘jezelf zijn’, dat oneindige reservoir vanillevla waarmee de Amerikaanse dagtelevisie-zelfhulp al het aangetaste fruit bedekt. Ongenaakbaar succesvol zijn in de kunsthandel: per definitie fout. Een klein gammel restaurantje beginnen in een provincieplaats: per definitie goed. Opdat, als u een rondleiding geeft door uw prachtig smaakvolle huis en toevallig gay bent, uw goedbedoelende vrienden voortaan denken: ach gossie, hij kan er ook niks aan doen, de arme schat.

Fluwelen woede door Alan Downs.
Uit het Engels vertaald door Dennis Keesmaat.
Nijgh & Van Ditmar; 269 pagina’s; € 20,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden