recensie theater

Al versta je er niets van, de sterke beelden en klanken van Enyangeni en Ursonate spreken voor zich ★★★★☆

Er is geen logica, toch legt de toeschouwer verbanden. 

William Kentridge draagt Ursonate van Kurt Switters voor. Beeld Zivanai Matangi

Holland Festival: Enyangeni van Nhlanhla Mahlangu & Ursonate door William Kentridge

8/6, Theater Frascati, Amsterdam

★★★★☆

Er zaten al flarden van Kurt Schwitters’ monumentale klankgedicht in de openingsvoorstelling van het Holland Festival (The Head & The Load), maar wat een genot is het om de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge Schwitters’ hele Ursonate in 40 minuten te horen voordragen. Met zwierige armgebaren, betekenisvolle pauzes en ritmische intonatie maakt hij een wervelend betoog van de inmiddels vermaarde onzin (Rattatata tattatata tattatata. Rinnzekete bee bee nnz krr müüü? Fümms bö. Fümms böwö. Fümmes bö wö täää????). Op het achterdoek trekken Kentridges bekende houtskooltekeningen versneld voorbij, als roetvegen over boekpagina’s (van een encyclopedie of Japans geschrift). Ook hier: geen logica. Toch leg je associaties. Zeker wanneer het betoog gloedvoller wordt en het beeld grimmiger: een ballerina met een geweer, bolvormige soldaten, bominslagen. Dadaïst Schwitters schreef Ursonate niet voor niets kort na de Eerste Wereldoorlog, tussen 1922 en 1932; op een wereld zo vol waanzin heeft ook de kunst geen zinnig antwoord.

William Kentridge draagt Ursonate van Kurt Switter voor. Beeld Zivanai Matangi

Kentridge trekt die boodschap door naar onze onvoorspelbare tijd. Aan het slot van zijn jazzy voordracht draven hulptroepen op: een Afrikaanse woordkunstenaar, een percussionist, een contrabassist en tapdanser Peter Kuit. Op doek spat de aarde over de pagina’s, als na een inslag, een soldaat marcheert met een houten been. Het zijn bekende Kentridge-beelden die de onzinnige veelspraak van een sterk beeldritme voorzien.

Enyangeni van Nhlanhla Mahlangu. Beeld Zivanai Matangi

Mooi is dat je met terugwerkende kracht accepteert dat je weinig begrijpt van de gezongen dialogen in het eerste voorstellingsdeel: de dansperformance Enyangeni (gemaakt in Kentridges kunstencentrum). De Zuid-Afrikaanse choreograaf en componist Nhlanhla Mahlangu creëert een spannend spel tussen drie vrouwelijke sfinxen met rinkelende hoofdtooien en een a capella koor van zes beweeglijke mannen. Ze roffelen op steigers, tooien zich met hoorns en trekken in optocht over de steigertrappen. Al versta je er niets van, het luistert lekker, dit vocale machtsspel tussen de seksen.

Enyangeni van Nhlanhla Mahlangu. Beeld Zivanai Matangi
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden