OmslagMisvormd portret

Al die verwrongen koppen op boekomslagen schreeuwen om interpretatie. Of toch niet?

Vanwaar die verwrongen gezichten?

Francis Bacon: Self-portrait 1972 (Pantheon, 1975).

Zijn het tekenen aan de wand, spiegels van onze tijd, verbeeldingen van morele ontreddering? De verwrongen koppen op recente boekomslagen schreeuwen om interpretatie. Hoewel – misschien ook niet, misschien kunnen we de uitleg vergeten en doen die schrikbeelden gewoon wat ze moeten doen: je verrassen, overrompelen, bij de lurven grijpen.

Van Francis Bacon (1909-1992) is gezegd dat hij de verminkte wereld van na de Holocaust schilderde; in sommige van zijn doeken vallen nazisymbolen te ontdekken. Maar zonder kennis van die context is zijn werk al spookachtig genoeg; zie zijn Self-portrait 1972, dat is afgebeeld op het omslag van Francis Bacon interviewed by David Sylvester (Pantheon, 1975).

Ettelijke decennia na Bacon voert de Amerikaanse videokunstenaar en schilder Jeremy Olson de desintegratie nog verder door. Ontwerper Jaya Miceli zette een van Olsons portretten op de Amerikaanse editie van Sisters (Riverhead, 2020), de tweede roman van de Engelse schrijver Daisy Johnson, omschreven als ‘a short sharp explosion of a gothic thriller’. Het omslag van de recente Nederlandse vertaling Zusters van uitgeverij Koppernik doet het iets rustiger aan.

Illustratie Jeremy Olson, ontwerp Jaya Miceli (Riverhead, 2020).

Een even misvormd portret zien we op het voorlaatste nummer van het literaire tijdschrift Tirade (augustus 2020). Ontwerper Ylja Brand bewerkte een foto van Berthil Leonard Reymound, die de titel Love Your Enemy (Kill Your Friend) ontleende aan een gelijknamige harde technotrack van dj-team Birdy Nam Nam.

Foto Berthil Leonard Reymound, ontwerp Ylja Band (Van Oorschot, 2020).

Philip Akkerman (1957) schildert en tekent sinds 1981 vrijwel uitsluitend zichzelf. In veertig jaar tijd voltooide hij meer dan tienduizend zelfportretten, in een veranderlijk, steeds vrijer en tegendraadser idioom. Voorbeelden staan in zijn Kunstenaarsdagboek, waarin hij vanaf 1978 (eerste notitie: ‘Ondervinding is je enige leermeester. Je grasduint in ongeveer alle mogelijke stijlen’) zijn worstelingen met zichzelf en de kunstwereld optekende.

Illustratie Philip Akkerman: Self-portrait 2016 no.93. Ontwerp Studio Maud van Rossum (Nai010, 2020).

Afgebeeld op het omslag is een uitsnede uit Self-portrait 2016 no.93 (‘Ik wilde Akkermans schilderij op ware grootte tonen, zodat je de verfstreek ervaart’, zegt ontwerper Maud van Rossum).

Wellicht ter geruststelling: het origineel meet 34 bij 40 centimeter, een niet al te schrikbarend formaat dus.

Philip Akkerman: Kunstenaarsdagboek

Ontwerp Studio Maud van Rossum. Nai010; € 19,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden