reportage Spijkers met Koppen

Al dertig jaar actuele onderwerpen in een gemoedelijke cafésfeer, met typetjes, veel snelle grappen en livemuziek

Bezorgdheid over dreigende bezuiniging van 20 procent op het budget werpt schaduw over jubileum populair radioprogramma Spijkers met Koppen.

Felix Meurders is opgelucht dat hij toch mag blijven. Beeld Simon Lenskens

Vlak voor de uitzending van het radioprogramma Spijkers met Koppen staat presentator Dolf Jansen in het drukke café op en heet hij iedereen welkom. ‘Hoi, ik ben Dolf’, zegt hij. ‘Zometeen schuift een stagiair aan, die we inwerken als vervanger van ­Felix Meurders.’

Met die grap haalt Jansen de spanning uit de lucht in het Utrechtse café Florin. Vrijdag 28 september, een dag voor de uitzending, lekte uit dat Meurders op korte termijn moet stoppen bij de show. Met een andere presentator hopen de omroepmanagers ‘een nieuwe generatie luisteraars’ te bereiken. Dat valt verkeerd bij de fans; achter de talkshowtafel hangt een spandoek met ‘Felix moet blijven’.

Als Meurders even later plaatsneemt aan tafel, krijgt hij een ovationeel applaus. Jansen, ironisch: ‘De enige manier voor Felix om zo’n applaus te krijgen, is verhalen verzinnen over zijn afscheid. Zó mak­ke­lijk dit.’ (Enige dagen later blijkt dat Meurders toch langer mag blijven, red..)

Jubileum

Spijkers met Koppen, al meermaals bekroond, viert zondag 7 oktober zijn 30-jarig bestaan. Met dit jaar gemiddeld zo’n 380 duizend luisteraars is de zaterdagmiddagshow een van de populairste programma’s op NPO Radio 2. Vaste ingrediënten: sketches, columns, een liveband, serieuze en lichte gesprekken met gasten en enthousiast publiek. Als de cafésfeer overslaat op gasten, komen die makkelijker los dan in andere programma’s.

Geliefd zijn de sketches waarin ­cabaretiers bekende Nederlanders persifleren. Viggo Waas introduceerde hier zijn ‘Johan Cruijff’, Erik van Muiswinkel deed er Hans ­Janmaat na. Dat werkte zo goed dat er in 1995 een tv-variant kwam: Kopspijkers. Die is er niet meer, maar de tv lonkt nog altijd, dus is ter vervanging van de vertrekkers geregeld nieuw ­talent nodig.

Een verklaring voor het succes is dat de presentatoren goed op elkaar zijn ingespeeld, veel improviseren en hoorbaar lol hebben. Tijdens een interview van Meurders over de klimaatverandering, breekt Jansen in als het woord fossiel valt: ‘Ik heb jou nooit een fossiel genoemd, Felix. Het AD heeft mijn woorden hierover verdraaid.’ Meurders laat het lachend over zich heen komen.

Radioshow radioprogramma Spijkers met Koppen in café The Florin in Utrecht. Beeld Simon Lenskens

Nog 30 jaar?

Spijkers met Koppen volgde in 1988 het programma In de Rooie Haan op. Een erfenis van dat linkse politieke  programma is het cabareteske lied dat de show afsluit. Jack Spijkerman bedacht het format, dat sindsdien nauwelijks is veranderd. Sommige critici vinden Spijkers te links, de ­makers bestrijden dat.

Kan de show nog eens dertig jaar mee? Jansen, die er 29 jaar geleden begon, denkt van wel. ‘Het format is ijzersterk’, zegt de 55-jarige presentator na de uitzending. ‘In de kern doen we al jaren hetzelfde, maar de wereld is veranderd. Het gaat weer ergens over in de politiek. Hier ook, en er is veel te lachen.’

Meurders, sinds 23 jaar een van de presentatoren: ‘Ik bedoel het niet denigrerend, maar dit is een van de weinige programma’s op NPO Radio 2 met meer dan een plaatje en een praatje. Wij zijn de legitimatie voor de publieke omroep om Radio 2 in de lucht te houden.’

Jansen: ‘Langs de Lijn bestaat al veel langer, net als Vroege Vogels en Met het Oog op Morgen. Spijkers met Koppen hoort gewoon in dat rijtje thuis.’

Aan tafel met Felix Meurders en Dolf Jansen. Beeld Simon Lenskens

Bezuinigingen 

In de loop der jaren is flink bezuinigd op de show, die relatief duur is. Wekelijks werken vier redacteuren aan het programma, deels parttime. Daarbij komen onder anderen drie cabaretiers, twee columnisten, technici en een regisseur.

Er gaat weer geld vanaf, zegt Meurders: ‘We hoorden eerder dit jaar dat de NPO 20 procent wil korten op ons budget, vanaf januari. We hopen dat we minder zullen kwijtraken, omdat de politiek 40 miljoen euro extra geeft aan de publieke omroep. Met 20 procent minder kunnen we of geen cabaret meer doen of geen band laten optreden, óf niet uitzenden op locatie.’

Jansen: ‘Als je een of twee van die elementen weghaalt, is het geen ­Spijkers meer. Dan moet je eerlijk zeggen: het programma houdt op. Achter de schermen heb ik gezegd: als dit doorgaat, is het einde verhaal. Er is veel gesproken en gezocht naar geld. Nu ben ik wat positiever, maar nog wel bezorgd. Over een paar weken blijkt hoeveel we moeten bezuinigen.’

Dit mag het jubileum niet verpesten, vindt Meurders: ‘We pakken komend weekend uit met, naast de reguliere show op zaterdag 6 oktober, op zondag een feestelijke uitzending in Carré, met premier Mark Rutte. De 1.600 toegangskaarten waren binnen een week uitverkocht.’

Dan excuseert Jansen zich; hij moet weg. Snel schudt hij Meurders de hand. ‘Hebben we volgend weekend iets, Felix? Nee, hè?’ Ze grijnzen.

Luisteraars

De gemiddelde leeftijd van luisteraars van Spijkers met Koppen is 52. Dat is relatief oud, de doelgroep van NPO Radio 2 is 35 tot 54. BNNVara zei onlangs graag verder te willen met de ‘fantastische radiomaker’ Felix Meurders (foto ANP), maar op een andere zender. Het is beleid van omroepen en NPO om luisteraars te laten meegroeien met hun presentatoren: dj’s beginnen op 3FM, schuiven door naar Radio 2 en dan naar Radio 5. Het ligt voor de hand dat ook Meurders (72) die route aflegt, maar hij is blij voorlopig te mogen blijven bij Spijkers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden