Aidskomedie tien jaar na dato

Ik het 't met 'm gedaan van Kevin Elyot door het Noord Nederlands Toneel, regie Derek Goldby. Gezien 27 februari in De Machinefabriek Groningen....

Een toneelstuk over een homoseksueel vriendenclubje in de jaren tachtig gaat vanzelfsprekend over aids. Toen dat gevaar zich in volle omvang openbaarde, werd het leven helemaal anders, de (veronderstelde) bandeloosheid van homo's werd aan banden gelegd. Er werd meer over seks gepraat dan aan seks gedaan, totdat de ergste schrik voorbij was en veilig vrijen het antwoord leek. Intussen spoedden de vrienden zich van de ene crematie naar de andere begrafenis - Abendrot van Richard Strauss werd bij die gelegenheden bijna een strijdlied.

De Engelse auteur Kevin Elyot schreef My night with Reg in 1994 als terugblik op die roemruchte jaren tachtig. Omdat er tien jaar tussen ligt, kon hij over die beangstigende periode zowaar een komedie schrijven. De tijd heelt immers niet alle wonden, maar maakt het leven wel wat lichter.

Daarom is zijn stuk op de eerste plaats erg amusant. My night with Reg schetst het leven van zes vrienden die voor een deel ook elkaars minnaar zijn. De een na de andere gaat dood aan aids, maar ze blijven overeind en wapenen zich met humor en een onwaarschijnlijke levensdrift. Intussen zijn het natuurlijk ook tuthola's die met vriendendiners, David Bowie, veel drank en reisjes naar Lanzarote het leven zin trachten te geven. Het voornaamste gespreksonderwerp is echter seks.

Elyot plaatst in zijn stuk vijf dertigers tegenover één vroeg-twintiger, die in zijn roomwitte onschuld nog aan het echte leven beginnen moet en daarin altijd trouw wil zijn. Dat geeft tussen de regels door een mooie tegentoon aan de verder wel erg eenzijdige gesprekken over hoe hard Reg wel niet schreeuwt als hij klaarkomt.

Gerardjan Rijnders heeft My night with Reg voor het Noord Nederlands Toneel vertaald en het heet nu Ik heb 't met 'm gedaan. Ondanks de vlotte dialogen, de venijnige one-liners en referenties aan Margreet Dolman en Mary Servaes blijft het een op en top Engels stuk. Zulke clubjes waarvan de vrienden het ook nog allemaal met elkaar doen, zijn niet zo Nederlands. In dit tamelijk tolerante land met in elk gehucht een COC-afdeling en in iedere stad een sauna, zijn de wisselende contacten meer anoniem. In Engeland, en zeker in het Engeland van de jaren tachtig, hebben de avontuurtjes veel meer plaats in vertrouwde huiskamers, tussen vertrouwde lakens.

Het NNT heeft de Engelse regisseur Derek Goldby Ik heb 't met 'm gedaan laten ensceneren. Met een virtuoze, snelle regie bracht hij de zes acteurs op een hoog niveau van komediespelen. Joep Onderdelinden die gastheer Chris speelt, doet dat aandoenlijk en grappig tegelijk. Theatraal vuurwerk komt vooral van Christo van Klaveren als de viriele Daan en erg raak getroffen is de rol van vrachtwagenchauffeur Ben die door Kenneth Herdigein bot wordt gespeeld, met een vet Surinaams accent in een te strakke leren broek. Tussen al die fijnbesnaarde zieltjes is hij een prettig outcast. Goldby's aanpak is niet puriteins en zeker niet Engels: een paar acteurs lopen in hun blootje rond alsof ze thuis zijn, superhetero Herdigein geneert zich niet voor een stevige tongzoen.

De mannen praten, zoenen, huilen en vrijen in een realistisch decor met witte banken, parketvloer, een bonsaiboompje en borrelnootjes. Een beetje slordig zijn de overgangen tussen de drie bedrijven. Daar zitten jaren tussen, maar aan het eind staan op tafel dezelfde halflege champagneglazen als aan het begin. Het portret van Abba-zangeres Frida komt uit de Squeeze van februari 1998.

Verder niets dan lof voor Ik het 't met 'm gedaan, een komedie waarvan het laatste bedrijf zich afspeelt na alweer een crematie. Maar het stuk eindigt met een nieuwe dag, als de zon opkomt en de vogeltjes kwinkeleren - we leven nog, godzijdank leven we nog.

Hein Janssen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden