Columnsylvia witteman

Afwas, acne en afbiezen: Sylvia Witteman leest de Encyclopaedie voor de vrouw

null Beeld

Het kostte me € 12,50, maar toen had ik ook wat: De Winkler Prins – Encyclopaedie voor de vrouw uit 1954, twee vuistdikke delen in roomwit kunstleer. Nooit eerder heb ik een echte encyclopedie bezeten. Ik kan me wel een cd-rom herinneren, Encarta, van rond de eeuwwisseling: je kon daarop een leeuw horen brullen, en Martin Luther King ‘I have a dream’ horen zeggen, maar ja, dat kon al heel gauw daarna ook gewoon op internet. Encarta werd pijnlijk overtollig, al hebben we hem nog jaren bewaard omdat huisgenoot P het ‘zonde’ vond om hem weg te gooien.

Maar nu heb ik deze. Nooit hoef ik meer in het duister te tasten, vooral ook omdat de W.P., voorafgaand aan de presentatie van de lemmata, mij eerst omstandig uitlegt wat een vrouw eigenlijk is, onder de veelzeggende titel ‘de vrouw als vrouw’. Ik citeer: ‘De vrouw vat alles emotioneel op, is medelijdend van aard, is altijd warm vóór of tegen iets en ergert zich over de lauwheid der mannen. Een vrouw spot minder graag dan een man, heeft vaker een warm godsdienstig gevoel maar voelt minder voor politiek. (…) Het verzorgen, dat typisch is voor de vrouw, is meegaand, volgzaam en zachtmoedig. In de moederlijkheid bereikt dit zorgende de voltooiing.’

Volgende hoofdstukken: kleding (mollenbont is ‘onsolide’, maar panterbont is ‘zeer lang houdbaar’), sieraden (‘bij een avondtoilet dient men geen armbandhorloge te dragen, tenzij dit achter een met edelsteentjes bezette klep is verborgen’), omgangsvormen tussen man en vrouw (‘in de lift neemt de man in gezelschap van een vrouw de hoed af’), voedingsleer (‘wil men peulvruchten geven in plaats van vlees of vis, dan dient men de maaltijd aan te vullen met een extra hoeveelheid melk, kaas of eieren’), een vlekkengids, zuigelingenverzorging, badplaatsen, eenjarige zaaibloemen (in kleur!) en een lijstje met ‘gevleugelde vrouwennamen’: een ‘Brunhilde’ is een ‘fors Duits vrouwentype’, een ‘Trees’ is een ‘braaf maar saai meisje’ en een ‘luchtig Lijsje’ is een ‘vrouw die het er in het leven gemakkelijk van neemt’.

Pas op bladzijde 200 begint de eigenlijke encyclopaedie, en wel met de letter A (‘doffe uitspraak klinkt onverzorgd’) onmiddellijk gevolgd door Bertus Aafjes (‘Ned. dichter, een der begaafdsten van de jongeren; charmant, aansprekend, teder, en met iets van een zuidelijke gloed’). En kijk, daar is ook het fameuze Aanrecht al, ‘waarop een groot deel van de huishoudelijke arbeid wordt verricht’ met een hele pagina plaatjes erbij.

En daar hebben we de Acne, die ‘zeer ontsierend voor het uiterlijk’ is en daarom ‘minder kans geeft op betrekking of huwelijk’. Bij het Afbiezen dient men ‘de holle rand (armsgat of hals) iets toe te geven (geen plooitjes!) en bij de bolle kant iets in te houden’, een Afdruiprek moet ‘elke week met een borstel, zeepsop en zand worden schoongeboend’, een Afternoon-tea ‘dient plaats te vinden bij een aangename, niet te schelle verlichting’ (‘het dienstmeisje, dat in een zwarte jurk met een dun, wit schortje gekleed behoort te zijn presenteert op een blaadje suiker en melk’) en de Afwas wordt beraamd op een ‘tijdsverbruik van 68 minuten per dag voor een gezin van 4 personen’.

‘Hoor je dat? 68 minuten!’ zei ik tegen mijn zoon, waarop hij retrospectief begon te mansplainen dat ‘dat toch veel sneller had moeten kunnen’, hij, die nog nooit een afwasborstel in handen heeft gehad! Maar ik luisterde al niet meer, want ik dwaalde rond tussen Alcoholmisbruik, Andijvie, Anale fase en Apenliefde (‘overdreven, onverstandige, en in de grond eigenlijk zeer zelfzuchtige liefde van een ouder voor zijn kind’).

Na uren lezen was het bedtijd, maar ik was nog maar halverwege de A.

O, wat verheug ik mij op Arsenicum, Arabieren en April!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden