Afluisteren journalisten moet stoppen

De inlichtingendienst AIVD moet meteen stoppen met het afluisteren van drie journalisten van De Telegraaf. Dit heeft de kortgedingrechter in Amsterdam donderdag bepaald.

Van onze verslaggever Weert Schenk

De rechter liet het recht op journalistieke bronbescherming zwaarder wegen dan het door de staat gestelde belang van de nationale veiligheid. Volgens het vonnis heeft de staat niet aangetoond dat een lek binnen de AIVD niet kon worden opgespoord zonder tappen en observeren van journalisten.

De rechter bepaalde verder dat de informatie die de AIVD via de taps heeft verkregen, niet mag worden gebruikt door of mag worden overgedragen aan het Openbaar Ministerie. De gegevens hoeven echter niet te worden vernietigd.

Overwinning

Met deze uitspraak is De Telegraaf die, gesteund door de vakbond van journalisten (NVJ) en het Genootschap van Hoofdredacteuren, het kort geding tegen de AIVD had aangespannen, grotendeels in het gelijk gesteld. Sjuul Paradijs, hoofdredacteur van De Telegraaf, spreekt van een ‘overwinning van de journalistiek op de staat’.

Het verbod om de telefoon van verslaggeefster Jolande van der Graaf te tappen is evenwel mogelijk slechts van tijdelijke aard. De Commissie van Toezicht op de Veiligheidsdiensten moet zeggen of het afluisteren en observeren van de verslaggeefster terecht was. Zij had rechtstreeks contact met een AIVD-medewerkster en haar partner, van wie ze documenten met het stempel staatsgeheim kreeg toegespeeld. Totdat de commissie uitspraak heeft gedaan, moet de AIVD haar met rust laten.

De Telegraaf verloor gisteren wel een andere juridische procedure, die tegelijkertijd speelde. De raadkamer van de rechtbank in Haarlem bepaalde dat de huiszoeking door justitie bij Van der Graaf terecht was. Justitie vermoedde dat in de woning van Van der Graaf staatsgeheime stukken lagen, maar de journaliste weigerde die vrijwillig over te dragen.

Ernstig misdrijf

‘Van der Graaf hoorde niet te beschikken over staatsgeheime documenten’, aldus de raadkamer. ‘Het was van groot belang dat deze stukken terugkwamen bij de AIVD.’ De stukken liggen nog verzegeld bij de rechter-commissaris, maar kunnen nu door justitie onderzocht worden. Volgens het Openbaar Ministerie heeft de de journaliste vanwege de wijze waarop ze de staatsgeheimen in handen kreeg, een ernstig misdrijf gepleegd.

De juridische strijd tussen De Telegraaf en de AIVD is het gevolg van twee artikelen in de krant. De AIVD stelt dat er staatsgeheimen zijn gepubliceerd die de nationale veiligheid in gevaar kunnen brengen.

De zaak begon in maart met de publicatie van ‘interne ambtelijke evaluaties’ van de AIVD over de ‘falende’ informatievoorziening aan het kabinet over Iraakse massavernietigingswapens in 2003. De inlichtingendienst ging intern op zoek naar het lek.

Op de korrel

Toen de bron niet werd gevonden, werd Jolande van der Graaf op de korrel genomen. Zij werd met toestemming van minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken afgeluisterd en geobserveerd. Op die manier kwam de AIVD uit bij een eigen medewerkster en haar partner, die eveneens bij de dienst had gewerkt. Binnen de journalistiek wordt de gehanteerde werkwijze gezien als een ernstige aantasting van de bronbescherming.

Advocaat Victor Koppe van De Telegraaf meent dat in de uitspraak van de Haarlemse rechtbank ‘de persvrijheid marginaal wordt gezien.’ ‘De raadkamer heeft geen woord vuil gemaakt aan het grote maatschappelijke belang van de publicatie in De Telegraaf.’ Koppe is er teleurgesteld over dat de huiszoeking bij Van der Graaf op het hoogste niveau is goedgekeurd.

Telegraaf-hoofdredacteur Sjuul Paradijs ( Raymond Rutting / de Volkskrant) Beeld
Telegraaf-hoofdredacteur Sjuul Paradijs ( Raymond Rutting / de Volkskrant)

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden