Adviseur Wereldmuseum in opspraak

Ook met de deuren dicht rommelt het in het Wereldmuseum in Rotterdam. Een adviseur blijkt in Indonesië te worden beticht van betrokkenheid bij een kunstroof....

Vorig jaar, vlak voor de sluiting in augustus met het oog op een ingrijpende verbouwing, kwamen meldingen naar buiten over aanvaringen tussen personeel en directie en conflicten binnen de ondernemingsraad. Het binnenhalen van commerciële activiteiten, zoals een reisbureau en zalenverhuur, zou de positie als volkenkundig instituut ondergraven. Nu leidt het uitdunnen van de collectie van internationale faam tot onrust.

De directie wil het aantal objecten fors terugbrengen en laat zich daarbij adviseren door een ex-medewerker van het veilinghuis Christie’s. Die wordt in Indonesië beschuldigd van betrokkenheid vorig jaar bij de diefstal van vijf Hindu- en Boeddha-beelden uit het Radya Pustaka Museum in Solo op midden-Java.

Bij de kunstroof in Solo heeft de voormalige expert Zuid-Oost Azië van Christie’s volgens de politie in Indonesië samengespannen met een kunsthandelaar en museumpersoneel. Een zakenman, die plannen heeft voor een museum in Jakarta, betaalde 100 duizend dollar voor de beelden. In november bleek dat de voorwerpen in het Radya Pustaka Museum waren vervangen door kopieën.

De Nederlandse expert was gisteren niet bereikbaar voor commentaar, maar verklaarde eerder in plaatselijke kranten ‘verbijsterd’ te zijn over de beschuldiging. Volgens hem zijn de beelden op legale wijze aangekocht van de sultan van Solo, in wiens paleis het museum is ondergebracht. Volgens de politie is de brief waarin de sultan toestemming geeft voor de transactie, echter een vervalsing. De expert zei tegen de South China Morning Post: ‘Waarom zou ik stukken stelen uit een museum om ze vervolgens in een andere publieke instelling neer te zetten? Dat zou meer dan extreem dom zijn.’

In een recent advies sprak de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur grote bezorgdheid uit over de manier waarop het zogeheten ontzamelen gestalte moet krijgen. Als gevolg van personele wisselingen ‘mist de museumstaf inhoudelijke expertise op kernonderwerpen van de collectie’. Op één na zijn alle conservatoren vertrokken. Dat de selectie vooral geschiedt op basis van spirituele waarde, kernthema binnen de nieuwe opzet van directeur Stanley Bremer, noemt de raad ‘volstrekt onverantwoord’. ‘Objecten hebben meerdere waarden.’

Volgens de fractie van Leefbaar Rotterdam, die aan het college van B en W vragen heeft gesteld over de kwestie, heeft inmiddels alleen de in opspraak geraakte externe adviseur toegang tot het depot in Alexanderpolder. Het raadslid Anton Molenaar meent dat hij onmogelijk nog hoofdverantwoordelijk kan zijn voor de collectie.

Directeur Bremer spreekt tegen dat de criteria voor afstoting niet deugen. De adviseur is niet de enige die oordeelt. Volgens Bremer bespreekt het museum met andere volkenkundige instituten in Nederland een mogelijke herverdeling van objecten in de collecties, en wordt meer expertise van buiten ingehuurd. ‘Dat we selecteren op spiritualiteit is een misverstand. We selecteren op kwaliteit. We hoeven niet elk potje en kleedje te bewaren.’ In overleg met de gemeente Rotterdam is besloten een commissie in het leven te roepen die zal toezien op het proces van afstoting. Een melding dat het aantal objecten wordt gedecimeerd van 200 duizend naar 20 duizend noemt Bremer ‘volstrekt uit de lucht gegrepen’. Wel wordt onderzocht of de grote fotoverzameling kan worden ondergebracht bij het Fotomuseum.

Het Wereldmuseum heeft een advocaat ingeschakeld die gaat uitzoeken of er iets klopt van de aantijgingen tegen de expert. Directeur Bremer zegt in afwachting van dat onderzoek overtuigd te zijn van de integriteit van de adviseur. ‘We werken al 20 jaar met hem, en onze ervaringen zijn altijd goed geweest.’

De heropening van het Wereldmuseum is voorzien in september volgend jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden